Zamek w Przedczu
Zamek w Przedczu, nakazał zbudować Kazimierz Wielki w połowie XIV wieku. W drugiej połowie XVI stulecia, należał on do starostwa przedeckiego. Z zamku do dziś w dobrej formie zachowała się wieża, część przyziemia murów obwodowych i resztki zabudowań piwnicznych w neogotyckim kościele z XIX wieku, który obecnie pełni funkcję Domu Kultury.
W miejscu znajdującego się zamku, wcześniej znajdował się drewniano-ziemny gród obronny, który w czasie wojny z Krzyżakami został w 1329 roku zdobyty przez komtura ziemi chełmińskiej niejakiego Otto von Lautenberga. Używał on podczas oblężenia ogromnej wielkości machin i taranów, co przesądziło o jego zwycięstwie.
Wiele zginęło Polaków
W trakcie oblężenia, zginęło wielu obrońców polskich. Krzyżacy gdy zdobyli gród w 1332 roku, okupowali go z okolicznymi Kujawami przez ponad dziesięć lat. W grodzie osadzili zatem własną załogę, która była pod dowództwem ich brata zakonnego z tytułem wójta. Z czasem jednak król Kazimierz odbił miasto z rąk krzyżackich, a przy okazji zawarty był między stronami traktat pokojowy z o nazwie kaliski.
Zamek murowany
Około 1350 roku król Kazimierz Wielki polecił wznieść w Przedczu zamek murowany. Miał on zabezpieczać Kujawy i Przedcz, przed ewentualnym atakiem krzyżackim. Najstarszym elementem murowanym była tu cylindryczna wieża o średnicy 7,50 metrów. Wieża ta była niezamieszkałym stołpem, czyli pewnego rodzaju punktem obserwacyjnym. W jej dolnej części zamku zachował się loch więzienny. Długość murów obwodowych zamku zbudowanych z cegły a postawionych na kamiennym fundamencie, wynosiła 52 metry.
Kamienica
Do wieży i dłuższego odcinka murów obronnych przylegał budynek mieszkalny, zwany zwyczajowo Kamienicą. W północno-zachodnim narożniku wspomnianego muru znajdowała się wieża bramna, do której prowadził most zwodzony. W 1383 roku zamek w Przedczu w czasie prowadzonej wojny między Grzymałtami a Nałęczami, opanował bez walki książę Siemowit z Mazowsza. Z biegiem czasu nadał go swojemu poplecznikowi, niejakiemu Bartoszowi z Wezenburga.
Wykupił go król Jagiełło
W 1398 roku, zamek i okolice wykupił król Władysław Jagiełło.
W latach 1551–1554 zamek został przebudowany przez starostę Wojciecha Korycińskiego. Nadbudowano wówczas okrągłą wieżę, renesansową attyką. Wieża ta, po przebudowie była otynkowana, ponieważ nazwano ją „Wieżą Białą”. Dawną wieżę bramną również nadbudowano, tym razem w konstrukcji ryglowej.
Budynki gospodarcze
U podnóża wzgórza zamkowego, znajdowały się zabudowania gospodarcze, które potocznie nazwane zostały Przygródkiem. Tutaj znajdowała się kuźnia, stajnia, wozownia, obora, browar, a nawet kancelaria. Zamek nie został zniszczony w czasie wojny północnej. W drugiej połowie XVIII stulecia, na Przygródku zamkowym zbudowano kryty dachówką parterowy pałacyk, należący starosty Jakuba Zygmunta Kretkowskiego.
Ewa Michałowska-Walkiewicz
