Kategori: Recenzje

Recenzje

”Na Rasę”

W Wydawnictwie ”Polihymnia” w Lublinie ukazała się nowa książka mieszkającej w Sztokholmie i (Lublinie) Anny Winner. ”Na Rasę” to autentyczna historia kobiety, która jako dziecko została zabrana z Polski w ramach programu Lebensborn i przeznaczona do zgermanizowania. Jaki informuje autorkaCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Kino mniejszości

Społeczeństwo Stanów Zjednoczonych A.P. to był zawsze ”melting pot”, konglomerat różnych ras i i narodowości. Zrazu dominowali biali, czy nawet pewien ich odłam – WASP (White Anglo-Saxon Protestants), później wzmocnieni o białych Europejczyków: Irlandczyków, Włochów, Niemców, Słowian, Żydów. Ten obrazCzytaj dalej

Recenzje

Cyfrowy festiwal

Już drugi rok z rzędu Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie organizuje w formie cyfrowej transmisję (już 28-y) Przegląd Filmów Alpinistycznych im. Wandy Rutkiewicz (8-9 maja 2021). Pierwszego dnia przedstawiono obszerny blok tematyczny: K2. Ta druga góra świata (8611 mnpm),Czytaj dalej

Recenzje

Gdzieś przecież jestem

To nowy tomik wierszy Barbary Kobos Kaminskiej, poetki od lat mieszkającej w Lund i wydającej swoje utwory w języku polskim i szwedzkim. Z treścią zbiorku ładnie współgra ilustracja zamieszczona na okładce: postać kobiety zmierzającej ze sfery mroku i cienia kuCzytaj dalej

Recenzje

X Baneff 2021: Pir wo wremja czumy?

Dwa równoczesne, cyfrowo dostępne przeglądy filmów naszych południowych sąsiadów to może ni mniej ni więcej uczta dla kinomanów w czasie zarazy. Tegoroczny, jubileuszowy, X-ty Festiwal Filmów Bałkańskich (12-24.4) nie po raz pierwszy pobudza do myślenia o granicach półwyspu bałkańskiego, będącychCzytaj dalej

Recenzje

Nigdy, nigdy więcej…

Osoba o narcystycznych skłonnościach nigdy się nie zmieni. Jeżeli jesteś w związku z taką osobą, tylko od ciebie zależy, czy wyzwolisz się od jej manipulacji. Kropka. Tak brzmi najprostsza konkluzja książki ”Genomskåda narcissisten”. Na czym polega mechanizm przemocy psychicznej? Dlaczego,Czytaj dalej

Recenzje

Kreacje Małgi Kubiak

Mój stryj często powtarzał, że są ludzie, którzy uwielbiają opalać się w cieniu cudzej sławy. Balzak napisał, że upragniona sława jest prawie zawsze koronowaną nierządnicą. Myśli te przyszły mi do głowy po lekturze książki Marty Konarzewskiej ”Wyklęta córka Kubiaków”. RzeczCzytaj dalej

Recenzje

Życie pełne emocji

W którymś momencie życia zawsze przychodzi chęć rozliczenia się bądź podsumowania tego co doświadczyliśmy. Ktoś napisał, że każdy z nas obrasta w zdarzenia, których wspomnienie hamuje radość życia. Ale nie zawsze. Bywa też odwrotnie – nadają one sens naszemu życiu.Czytaj dalej

Recenzje

Kamieniarz Emil Armata

Teddy Trela, pisarz i poeta mieszkający w Sztokholmie, opublikował ostatnio nową książkę pod tytułem Kamieniarz Emil Armata (2020). Jest to powieść sensacyjna i w pewnym stopniu także obyczajowa, której fabuła rozgrywa się pod koniec lat sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych.Czytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Owoce arabskiej wiosny?

Rozpętana przez Amerykanów arabska wiosna, gdy narody uznały, że po Saddamie Husseinie winny paść dalsze głowy dyktatorów, doprowadziła w pierwszym rzędzie do sukcesu radykalnych islamistów (czyt. terrorystów) w wielu krajach. Reakcja kręgów zachowawczych zastopowała ten trend, przede wszystkim w EgipcieCzytaj dalej

Recenzje

Barwne portrety barwnych ludzi

Człowiek ma dwie natury: jedną własną i drugą, którą dziedziczy po przodkach. Już wyznawcy hinduizmu twierdzili, że podświadome powiązanie z przodkami tworzy się przy powstawaniu pierwszej komórki, czyli w czasie poczęcia. Emocje i przeżycia rodziców oraz domowego otoczenia wpływają na kształtCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Mocne Kino Nocne

Niezły pomysł TVPolonia dla pasma seriali kryminalnych, emitowanych pod zbiorczym tytułem Mocne  Kino Nocne, trwa nadal. Po pierwszych,  podsumowanych niedawno na tych łamach pt. Psiarnia, przyszły następne (zob. niżej). Większość tych seriali (niektóre jeszcze trwają) zawiera od 7 do 13Czytaj dalej

Recenzje

Siła poezji

Te wiersze to jak podróż w czasie. Chronologiczny zapis nastrojów, niepokoju, fascynacji. Świetny debiut poetycki. Tomik Anny Winner „W cieniu jarzębiny” pobudza do refleksji. By lepiej zrozumieć tę chronologiczną podróż w czasie, trzeba oczywiście znać biografię autorki, a co najmniejCzytaj dalej

Kultura, Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Gala Żuków

Trudno jest pisać o nagrodach przyznanych ubiegłorocznym szwedzkim filmom. Trudno, bo niemal żadnego z nich nie widziałem (pandemia!), a z nominowanych może dwa-trzy. Mogę co najwyżej się pokusić o scharakteryzowanie niektórych tendencji dotyczących filmów, nagród i samej gali. Pierwsza toCzytaj dalej

Recenzje

Książki zabłąkane

W 2009 roku ukazały się w Polsce trzy publikacje poświęcone w całości filmowi skandynawskiemu, głównie szwedzkiemu. Na pewno dwie z nich – zainspirowane wrocławskim festiwalem Era Nowe Horyzonty, ale wydane przez krakowską oficynę Ha!Art, m.in. przy wsparciu finansowym Szwedzkiego InstytutuCzytaj dalej

Recenzje

Kicz, czy dzieło?

Szeroki jest wachlarz opinii o powieści Grzegorza Musiała “Ja, Tamara”, fabularyzowanej biografii malarki Tamary de Łempickiej (1898-1980), przez wiele lat szerzej znanej na świecie niż w Polsce. Jedni wychwalają pod niebiosa, dla innych to grafomania. Może nie aż tak, aleCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Osiecka

Pisząc kiedyś (NGP 19/2019) o książce Manueli Gretkowskiej ”Poetka i książę”, wyraziłem zaniepokojenie, czy fabularna relacja z niepotwierdzonego źródłowo romansu Jerzego Giedroycia i Agnieszki Osieckiej znajdzie zrozumienie u współczesnego czytelnika, w dużym procencie żyjącego wiele lat po opisywanych wydarzeniach. ZwłaszczaCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Nostalgia i koprodukcja

Pandemia spowodowała kilkumiesięczne opóźnienie w  zorganizowaniu dorocznego festiwalu filmów polskich w Gdyni. Impreza odbyła się w grudniu bez udziału publiczności. Filmy pokazywano on-line, ale ilość wręczonych nagród nie zmniejszyła się. Niektórym warto poświęcić nieco uwagi. Dziś, gdy wielu wybitnych filmowcówCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Psiarnia

Wszystko zaczęło się od ewolucji slangu. Jeszcze w latach 1950. mieliśmy prawomyślny tytuł ”Złodzieje i policjanci” jako oddanie w polszczyźnie włoskiego oryginału – farsy z komikiem Toto: ”Guardi e ladri”. Zresztą za komuny nie było dozwolone używanie określenia glina czyCzytaj dalej

Recenzje

Smakowita poezja!

Do tej pory Agata Bloch miała na swoim koncie poetyckim parę wierszy drukowanych parę lat temu w dodatku literackim Nowej Gazety Polskiej. Całkiem niedawno jej wiersze znalazły się w “Antologii polskiej poezji w Szwecji. Głosy poetek”. Wreszcie jest debiutancki tomikCzytaj dalej

Recenzje

Dobra analiza, niezłe wiersze

Poezja bywa hermetycznym zapisem, który nie zawsze łatwy jest do odczytania. Amerykański poeta, Robert Frost, napisał kiedyś, że poezja jest wtedy, gdy emocje znajdują swoje myśli, a myśli znajdują swoje słowa. Może właśnie dlatego każda próba analizowania poezji to zadanieCzytaj dalej

Recenzje

Pokorne ciele dwie matki ssie

Na ogół unikam seriali. Wyjątek robię dla seriali krótkich, nie przekraczających 6-ciu, co najwyżej 13 odcinków. Nigdy nie oglądam tasiemcowych telenowel, na wzór radiowych “Matysiaków” czy “W Jezioranach”, ciągnących się latami i ukazujących – jak się zdaje – życie, jakieCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: System gwiazd?

Francuska (i każda inna) polityka autorska lansowała od dawna reżysera, jako głównego twórcę filmu. Nie wdając się w ocenę tego podejścia (które często podzielałem) chciałbym przypomnieć znaczenie aktorów (płci obojga), niegdyś włączonych w t.zw. Star System, panujący w Hollywood zCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Dokumenty Jerzego Śladkowskiego

Pandemia uniemożliwiła mi obejrzenie najnowszego filmu polsko-szwedzkiego dokumentalisty Jerzego Śladkowskiego. Poniżej znajdą się zatem tylko luźne uwagi na temat niektórych jego poprzednich filmów, najczęściej realizowanych w Rosji. Milion koron wysupłany przez Szwedzki Instytut Filmowy na produkcję WODKAFABRIKEN (2010) umożliwił logicznąCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Bitwa warszawska

Edgar Vincent, v-hrabia d’Abernon, uznał kiedyś ”Cud nad Wisłą” za jedną z najważniejszych batalii w historii powszechnej. Nie był w tej opinii odosobniony, bowiem Bitwa Warszawska 1920 r. występuje nadal w tej roli w niektórych opracowaniach historii wojen. Nie dziwiCzytaj dalej

Recenzje

Gwiazdy o sobie, inni o gwiazdach

Dwie wybitne postacie w polskim alpinizmie to Wanda Rutkiewicz (1943-1992) i Jerzy Kukuczka (1948-1989). Pierwsza dama  wyprzedziła w zdobyciu dwóch najwyższych szczytów świata świetnych przecież polskich kolegów i zakończyła karierę osiągając 8 z 14-u himalajskich wierzchołków przekraczających 8000 mnpm. KukuczkaCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Nie tylko dla feministek

Najnowszy (emitowany w Szwecji) serial Marca Cousinsa ”Women make film” (2018) ma odcień feministyczny, bowiem autor ”The story of film” (2011, 15 odc.) tym razem ograniczył się do dzieł reżyserowanych przez kobiety. To drastycznie zawęziło możliwości wyboru, bowiem procentowy udziałCzytaj dalej

Recenzje

Ojciec w oczach syna

Recenzja książki Görana Rosenberga ”Krótki przystanek na drodze z Auschwitz” pisze się w języku, który autor (książki, ale także recenzji) poznał jako pierwszy język, ale który (autor, nie recenzent) wkrótce potem zarzucił czy zapomniał. Nie przeszkodziło mu to jednak, przyCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Łagodna okupacja

”Przeklęte lata” to dopiero siódmy pełnometrażowy film w reżyserii Andersa Refna (głównie pracującego jako montażysta), a  pierwszy od ponad 20 lat. Projekt niewątpliwie ambitny, ukazuje – nie po raz pierwszy – wojenne doświadczenia królestwa Danii. Okupacja, zainicjowana wkroczeniem wojsk hitlerowskichCzytaj dalej

Recenzje

Zagłada w polskim filmie

Wybrańcy Bogów rodzą się późno. To im pozwala ogarnąć swym umysłem i doświadczeniem cały miniony dorobek w danej dziedzinie wiedzy. Historyk filmu Marek Haltof, po opublikowaniu sporego opracowania ”Polish national cinema” (2001, tłum. w 2004 pt. Kino polskie), wydał obecnieCzytaj dalej

Recenzje

Zaraza

Dziewięć lat temu, w roku 2011, Steven Soderbergh, amerykański reżyser szwedzkiego pochodzenia, przedstawił producentom scenopis filmu, jaki miał zamiar nakręcić. Żadna wytwórnia nie chciała wyłożyć pieniędzy na taką bzdurną i nieprawdopodobną historię. Reżyser, jakoś załatwił dofinansowanie produkcji przez Szejków. ICzytaj dalej

Recenzje

Wszystko wina Szatana

Pierwsza mowa szatana do rodu ludzkiego, zaczęła się najskromniej od słowa: dlaczego? – pisał Adam Mickiewicz. Ale do dzisiaj nie znaleziono na to pytanie odpowiedzi. Szatan odgrywa ważną rolę w poruszającym filmie braci Sekielskich ”Zabawa w chowanego”, który wczoraj pojawiłCzytaj dalej

Recenzje

Cyfrowy festiwal

W czasie zarazy upowszechniają się metody ograniczające międzyludzki kontakt. Przykładem może być tegoroczny, 27-y Festiwal Filmów Alpinistycznych im. Wandy Rutkiewicz organizowany w warszawskim Muzeum Sportu i Turystyki. Odwiedzam ten trwający 3-4 dni festiwal od kilkunastu lat, a teraz byłem “skazany”Czytaj dalej

Recenzje

Retrospekcja

Czy to tylko sprawa wieku autorów, czy może nowej perspektywy, z jakie patrzymy na nasze życie? Z dystansu, z dojrzałością, z melancholią…? A może to tylko potrzeba „ułożenia” przeszłości dla samego siebie? Książki autobiograficzne i wspomnieniowe spełniają ważną rolę wCzytaj dalej

Recenzje

Wino im starsze, tym lepsze?

Czy świat jest bardziej skomplikowany? Czy problemy bardziej złożone? Nie sądzę. Każde pokolenie staje przed tymi samymi dylematami i zadaje sobie te same pytania egzystencjalne. Ostatnia książka Andrzeja Szmilichowskiego to właśnie takie poszukiwanie odpowiedzi na dziesiątki pytań i wątpliwości. CzęstoCzytaj dalej

Recenzje

Oaza obiektywizmu

Od kilkunastu lat najważniejszym w Polsce ośrodkiem naukowym dotyczącym Holocaustu jest Centrum Badań nad Zagładą Żydów, przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). Główny jego dorobek to rocznik “Zagłada Żydów”, najczęściej w jednym, a czasem nawet wCzytaj dalej

Recenzje

Palec boży

Najpierw próbował opisać siebie i swój świat, później odpowiadał na pytania dlaczego jest tym kim jest. Potem przyszła kolej na znalezienie swojego nowego miejsca: w życiu, w toczącej się wokół nas historii. Eva Ekselius po ukazaniu się jego najgłośniejszej książkiCzytaj dalej

Recenzje

Europejczyk

Gdyby Polska była krajem ludzi inteligentnych, to poparcie PiS-u spadło by. Ale mimo kompromitacji pisowców i Dudy, nie spada. Destrukcyjny Kaczyński jest kamertonem rezonującym z polską głupotą i zacofaniem. Jedno wzmacnia drugie. Tak pisała niedawno Manuela Gretkowska. W niemal wszystkichCzytaj dalej

Recenzje

Till min älskade Rasmus

O tym jak bardzo potrzebne są książki o historii Polski w obcych językach, nie trzeba nikogo przekonywać. Dotyczy to zarówno opracowań historycznych jak i osobistych wspomnień. Ale pisanie o historii obliguje do rzetelności, chyba że ktoś pisze historię… w wersjiCzytaj dalej

Recenzje

Zorkrotowa rzeczywistość

Pretensjonalny tytuł książki świetnie pasuje do Aleksandra Zorkrota i jego ostatniej książki. Przede wszystkim dlatego, że nic w twórczości autora mieszkającego, a raczej należałoby powiedzieć – ukrywającego się w Uppsali, nie jest zwykłe i normalne. Aleksander Zorkrot żyje w swoimCzytaj dalej

Recenzje

Wybór drogi

Pierwszy rzut oka na niedawno wydaną książkę laureata Nagrody Polonii Szwedzkiej – Poloniki 2019, Macieja Klicha, każe przypuszczać, że są to obszerne wspomnienia zasłużonego działacza Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS) i Solidarności, od dzieciństwa po dzień dzisiejszy. Ale im dalej wCzytaj dalej

Recenzje

ZAPISKI KRYTYCZNE: Wiara i oszustwo

Daniel w jaskini lwów (poprawczak) i jego metamorfoza w fałszywego księdza – gdzieś w Beskidach – to jakby francuski ”Dr Knock” Julesa Romainsa, filmowany dwukrotnie (1951, 2017).  Także szantaż dawnego współwięźnia Pinczera przypomina wątek Lansky’ego z ”Dr. Knocka”, choć całyCzytaj dalej

Historia, Recenzje

Historia anonimowej Zofii

Książka Larsa Wikandera powstała w sposób niezwykły. Z fascynacji ludzkimi losami, które tak wiele mówią o wielkiej i tragicznej historii ludzkości. Na cmentarzu Skogskyrkogården w Falkenberg znajduje się grób Zofii Przybyszewskiej, młodej Polki, która zaledwie w wieku 22 lat zmarłaCzytaj dalej

Recenzje

Żołnierska nuta

“Legiony” Dariusza Gajewskiego to imponująca inscenizacyjnym rozmachem panorama militarna, na tło której rzucono indywidualne losy przypadkowego trójkąta: dwóch panów i jednej pani. W wątku jednego z nich dużą rolę odgrywa ponadto oficer “Król” Kaszubski (w tej roli Mirosław Baka), jedenCzytaj dalej

Recenzje

Poławiacze pereł w morzu komercji

Jubileuszowy, 30-ty festiwal filmowy w Sztokholmie przyniósł, jak zwykle, zróżnicowany zestaw tytułów, zgrupowanych w pewnej ilości kategorii. Obejrzenie wszystkich czy nawet większości filmów jest oczywiście niemożliwe. Nawet do obowiązków jurorów, specjalnie przyszeregowanych do różnych kategorii, należy tylko obejrzenie ograniczonej ilościCzytaj dalej

Recenzje

Anegdotki dyplomatyczne

To lektura lekka, łatwa i przyjemna. Zwłaszcza dla czytelnika, który interesuje się trochę historią. “Dyplomatyczny cicer cum caule” Jakuba T. Wolskiego to zbiór anegdot – i historycznych i współczesnych – dotyczących dyplomacji. Niektóre historie są znane, inne mniej – Wolski,Czytaj dalej

Recenzje

W trosce o czytelniczy sukces

Nie mam wykształcenia filologicznego i nie jestem krytykiem literackim. Jeśli recenzuję książki, to raczej należące do literatury faktu, szczególnie, gdy dotyczą one dziedzin, w ramach których działam od dawna: filmu i alpinizmu, niekiedy także historii (formalne wykształcenie), także historii najnowszejCzytaj dalej

Recenzje

“Dzika” strona Warszawy

Lisy pod Belwederem, piękne mandarynki i sarny w Łazienkach, bobry nad Wisłą na wysokości Stadionu Narodowego… Trzeba tylko mieć oczy i uszy otwarte. Dziki, urokliwy i pełen niespodzianek świat zwierząt, odkrywa w Warszawie Arkadiusz Szaraniec w książce “Warszawa dzika”. ToCzytaj dalej

Recenzje

Książka “na fali”

“Sex liter luft” to 186 stron, które nie porywają. Mimo to debiut Andrzeja Tichego, pisarza pochodzącego z polsko-czeskiej rodziny, mieszkającego w Malmö, został uznany za jedno z odkryć literackich 2005 roku. Prozatorski debiut Andrzeja Tichego „Sex liter luft” – zdaniemCzytaj dalej