Bolestraszyce. Polska wieś na Podkarpaciu

Bolestraszyce, to wioska województwa podkarpackiego, usytuowana w powiecie przemyskim, a dokładnie w gminie Żurawica. Niegdyś była ona własnością Stefana Duczymińskiego, Krzysztofa Tomasza Drohojowskiego i Aleksandra Dymitra Drohojowskiego. Niestety została ona dokładnie spustoszona w czasie ataku Mongołów na to miejsce w roku 1672. Charakterystycznym elementem rozpoznawczym dla tej wsi, był Fort Bolestraszyce który odegrał znaczącą rolę w czasie I wojny światowej.

W XIX wieku

Fort ten powstał w latach 1892–1896. Pobudowano go w miejscu pierwotnie przewidzianym pod budowę ziemno-drewnianej oblężniczej baterii „Bolestraszyce”, co miało miejsce w 1876 roku. Jak udało nam się to ustalić, bateria ta nigdy nie została wzniesiona, ale teren został dobrze uzbrojony. Podobno koszt budowy tego fortu wyniósł 5 milionów koron. A musiał być on pobudowany ze względu na ciągłe zagrożenie tego terenu przez najazdy tatarskie.

„San Rideau”

Do roku 1903 ten fort oznaczano jako XIII ½, a miał on zwyczajową nazwę „San Rideau”. Posiadał on rzecz jasna kształt rozległego trapezu, którego podstawa wynosiła 250 metrów, a jego szerokość 90 metrów. Otaczała go w celu większego bezpieczeństwa sucha fosa, posiadająca pełne stanowiska obronne. Dodatkowo jej obronę umożliwiały dwa przeciwstokowe kojce szyjowe, które przylegały do głównego budynku fortu. Czołowy czyli główny i podstawowy odcinek fosy, broniono dodatkowo z tak zwanej „galerii strzeleckiej”, znajdującej się w przeciwstoku z niewielkimi otworami strzelniczymi, które były zabezpieczone płytami pancernymi tworzącymi tak zwany „mur Carnota”.

Kopuły pancerne

Na przedpolu tuż nad wspomnianymi kojcami, znajdowały się dwie kopuły pancerne, służące do obserwacji terenu. Główny budynek i kojce szyjowe, były połączone ze sobą specjalnymi „poternami” oraz tak zwaną galerią przeciwstokową.

W części szyjowej tutejszego fortu, znajdował się główny budynek koszarowo-bojowy. Na jego tak zwanym stropodachu, usytuowane były 3 haubice oraz 3 moździerze. Na skrzydłach całego fortecznego budynku, znajdowały tradytory  strzeleckie z ciężkimi armatami, do prowadzenia ognia bocznego.

Przed wieżami pancernymi

Przed stanowiskiem tak zwanych wież pancernych, był usypany wał dla piechoty ze schronem oczywiście, znajdującym się na osi fortu. Na stropie tego schronu  znajdowała się galeria strzelecka z betonu, osłonięta dodatkowo płytami pancernymi. Budynek koszarowo-bojowy dla załogi, znajdował się tuż przy budynku magazynowym z amunicją i żywnością, laboratorium i toaletami. Ściany i stropy jego zostały wykonane z odlanego betonu. Całkowita jego powierzchnia wynosiła 2200 metrów kwadratowych.

Dwa mniejsze forty

Podlegały mu dwa tak zwane forty pomocnicze o nazwie „Zabłocie” oraz „Bolestraszyce”. Głównym zadaniem całego fortu była osłona linii rzeki San. Zasięg fortecznych dział pozwalał na kontrolę wspomnianej rzeki aż po wioskę Walawę.

Oblężenie twierdzy Przemyśl

W czasie oblężenia twierdzy Przemyśl, cały fort został wysadzony w dniu 22 marca 1915 roku, czyli w dniu poddania wspomnianej twierdzy. Uległ ten fort kolejnym zniszczeniom w czasie następnego oblężenia mającego miejsce w dniu 30 maja 1915 roku. Od 1968 roku, kiedy to uznano ten fort za wielki zabytek architektoniczny, jest on chroniony specjalnym prawem.

Ewa Walkiewicz

Foto: Autorstwa Henryk Bielamowicz – Praca własna, CC BY-SA 4.0