Magia Wielkich Słów

Na początku było Słowo i tylko Słowo…., pierwsze zdanie Starego Testamentu, niosące w sobie moc tajemniczego kodu. Co się za „Słowem” kryje nie nam maluczkim rozsądzać, ale fascynuje ono nieustannie i spać nie daje kolejnym pokoleniom filozofów i teologów, w ogóle intelektualistów, naszej cywilizacji.

Znamy wiele słów, które weszły na karty historii powszechnej tej ziemi: Eureka!, Kości zostały rzucone!, Gwardia ginie ale się nie poddaje!, Ich bin Berlinare!, I have a dream!. A także nasze własne, słowa wybitnych Polaków: Nie lękajcie się! Jana Pawła II (nie możemy się doczekać wielkich słów papieża Ratzingera, który jak na razie raczy nas jednostajnymi pozdrowieniami w języku którego nie zna, polskim), księdza Józefa Tischnera o solidarności sumień, czy tragicznej ofiary arogancji bezpieki księdza Jerzego Popiełuszki: Zło dobrem zwyciężaj. Mocny głos kościoła, który w owych dramatycznych latach stał murem za narodem i „Solidarnością”.

Czas biegł i wymierzał wartości. „Solidarność” padła (bo musiała paść, gdyż ludzie wolni dysponują wolnością poglądów, co oznacza między innymi, że w różny sposób widzą przyszłość swoją i swojego kraju), okazało się, że pod niejedną sutanną kryją się mali ludzie. Ale okazało się również, że słów prawdy czas się nie ima, pozostały nienaruszone, a ich wielkość tylko rośnie.

Niestety, słowa mogą także przybierać i przybierają formę obrzydliwą. Najlepiej byłoby o nich zapomnieć, nie zapominając jednak kto je wypowiedział. Oto ogłoszenie stanu wojennego i słowa apelu generała Jaruzelskiego do swoich janczarów: Zwracam się do Was, funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa, strzeżcie państwa przed wrogiem, a ludzi pracy przed bezprawiem i przemocą. Zwracam się do wszystkich obywateli – nadeszła godzina ciężkiej próby. Próbie tej musimy sprostać, dowieść, że „Polski jesteśmy warci”. Czy te słowa nie wyszły przypadkiem spod pióra redaktora Jerzego Urbana?

Były na szczęście i inne słowa, bardziej wyważone i dające nadzieję na pozytywne zmiany na świecie. Lata sześćdziesiąte ubiegłego wieku i Amerykanie wybierają na prezydenta Johna F. Kennediego, który w mowie inauguracyjnej mówi tak: Zacznijmy od nowa, pamiętając po obu stronach, że uprzejmość nie jest oznaką słabości, a szczerość zawsze trzeba udowodnić. Obyśmy nigdy nie negocjowali ze strachu. Ale nigdy nie bójmy się negocjować. Nieco później, w 1963 roku pojedzie do Berlina i solidaryzując się z odciętymi murem od wolnego świata berlińczykami, wygłosi jedną z najbardziej znanych swoich mów zakończoną pamiętaną do dziś retoryką „Ich bin Berlinare!”.

Kiedy Nelson Mandela odsiadywał w RPA swoje dożywocie, w ZSRR wtrącano do łagrów rodzimych dysydentów. Jeden z nich Anatolij Szczarański (Natan Szaranski) wygłosił przed sądem jedno zdanie bo na tyle tylko mu pozwolił „niezawisły” sąd ZSRR (Mandela przed okropnym burżuazyjnym i rasistowskim sądem RPA mówił trzy godziny): Jestem szczęśliwy, że żyłem godnie, w zgodzie z własnym sumieniem. Nigdy nie wydałem na kompromis mojej duszy, nawet wobec groźby śmierci.

W ostatnim ćwierćwieczu Polacy mają swój ważny udział w czynieniu dobra w dziedzinie ducha, przypomnijmy homilie polskiego papieża, sztokholmskie mowy laureatów literackiej Nagrody Nobla Miłosza i Szymborskiej, dynamiczne przemówienia prezydenta Wałęsy w Kongresie Stanów Zjednoczonych i izraelskim Knesecie, ważne słowa prezydenta Kwaśniewskiego w Jedwabnem.

Jan Paweł II okazał nam wielką pomoc w drodze ku Europie, wygłaszając przemówienie w którym parokrotnie użył zwrotu: Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej. Będąc ogromnym i niepodważalnym dla wszystkich Polaków niezależnie od politycznych proweniencji autorytetem, być może przechylił tymi słowami szalę referendum narodowego na korzyść Unii Europejskiej.

Podobno Stalin spytał kiedyś nuncjusza papieskiego: A ile papież ma batalionów? Na co nuncjusz odpowiedział pytaniem: A ile Pan ma diecezji?

Słowa, słowa…, a czasy jak ciężkie tak ciężkie.

ASz