deomntowicz

Odwiedzający cmentarz katolicki w Sztokholmie często przystają przed obeliskiem poświęcony Józefowi Błażejowi Demontowiczowi. Postawili go szwedzcy przyjaciele Demontowicza składając mu tym samym hołd za to, że był reprezentantem Polski w Skandynawii w czasie powstania styczniowego.

Kim jednak był Demontowicz? Urodził się 3 lutego 1823 roku na Litwie. Zmarł w sierpniu 1876 roku w Sztokholmie. Syn Ildefonsa i Katarzyny z Schultzów. Nauka w gimnazjum i  studia prawnicze w Kownie i Wilnie. Uczestniczył w życiu politycznym, tworząc w Kownie organizację narodową. Zmuszony do ucieczki z Litwy. Centralny Komitet Narodowy mianował go przedstawicielem na Prusy Zachodnie (marzec 1862), następnie pełnomocnikiem na Wielkie Księstwo Poznańskie (20 październik 1862 roku). Udało mu się zdobyć znaczne sumy pieniędzy na zakup broni. W grudniu 1862 roku wyjechał do Liege i Berlina po zakup broni, ale w drodze powrotnej rozchorował się tak ciężko, że towarzyszący mu Julian Łukaszewski musiał go odwieźć z Bydgoszczy do Królewca. Tam otrzymał rozkaz od Stefana Bobrowskiego, w imieniu Komitetu Wykonawczego CK Narodowego, zorganizowania wyprawy morskiej z amunicją, bronią i ochotnikami. W Londynie wynajął statek Ward Jackson na który załadowano m.in. trzy armaty, ok. 1000 karabinów, 5000 kg prochu. Transport zdradzony przez szpiega rosyjskiego zdołał dotrzeć do Helsingborg gdzie czekano na przybycie Michaiła Bakunina. Gdy statek zawinął do Kopenhagi, załogę opuścił kapitan statku. W Malmö ładunek przeładowano na żaglowiec Emilie. Spośród 200 ochotników, jacy mieli dopłynąć do Kłajpedy, dotarła tam tylko mała grupa: ok. 100 ochotników zrejterowało, część została zwolniona za niesubordynację, 26 utonęło przy polskim brzegu podczas lądowania.

D. udaje się do Sztokholmu. Tam musiał przeciwstawić się obozowi Czartoryskich. Za stronniczość i akcję prowadzoną w dziennikach norweskich i duńskich przeciw Czartoryskiemu otrzymał rozkaz opuszczenia Szwecji i przydzielony został do komisji broni w Liege. Najwięcej jednak przebywał w Szwecji. W Sztokholmie utrzymał się jako agent organizacji jeneralskiej Ludwika Mierosławskiego (od 19 listopada 1863 roku), wreszcie jako komisarz Rządu Narodowego na Szwecję, Norwegię i Danię. Zdobył sympatię Karola XV prowadząc z nim wielogodzinne rozmowy. Na początku 1864 roku przedstawił ministrowi duńskiemu bp Mondradowi projekt powołania w Danii oddziału polskiego, który nakłaniał by do dezercji Polaków w armii austriackiej okupujących Szlezwik. Miał plany by z dezerterów stworzyć oddział, który przez Szwecję wysłany byłby do Kłajpedy. Projekt upadł na skutek postępu wojsk austriackich i pruskich. Po upadku powstania styczniowego osiadł w Szwecji. Prowadził handel pod firmą Chaigneau.

Zmarł w Sztokholmie w sierpniu 1876 roku.

 

Lämna ett svar

Din e-postadress kommer inte publiceras. Obligatoriska fält är märkta *

Created with Visual Composer