Bratoszewice. Historia pięknego pałacu
Pierwsze zapiski historyczne dotyczące Bratoszewic, pamiętają okres czternastego stulecia. Miejscowość ta jak nie trudno się domyśleć, była siedzibą rodową koneksji Bratoszewskich pieczętujących się herbem Prawdzic.
Kolejne lata
W kolejnym stuleciu, pałac pobudowany w Bratoszewicach przez Bratoszewskich, oczywiście już w piętnastym wieku był własnością rodziny Oporowskich herbu Sulima. Ponieważ rodzina ta posiadała jeszcze kilka rezydencji, w szesnastym stuleciu sprzedali oni Bratoszewice wraz z pałacem rodowi Goślubskich, którzy zwyczajowo nazywani byli przez okoliczną ludność „Bratoszewskimi panami”.
Prawa miejskie
Bratoszewice otrzymały prawa miejskie w roku 1661. Początkowo pałac ten pobudowany był w formie dworu, na tak zwanym „piaskowym kopcu”, który był zlokalizowany na wyspie na stawie po północnej stronie głównej alei, prowadzącej właśnie do niego.
Już zabrano prawa miejskie
W osiemnastym stuleciu właścicielami Bratoszewic, które już wtedy pozbawione były praw miejskich przez władze zaborcze byli Czarneccy. Pan w Bratoszewicach, Wawrzyniec Czarnecki pieczętujący się herbem Łodzia, sprawował wówczas urząd regenta grodzkiego łęczyckiego, podstarościego, podczaszego inowłodzkiego oraz sprawował on urząd stolnika. Jego syn Feliks, którego matką była Ewa Nowowiejska z męża Czarnecka, był szambelanem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Następnie był on senatorem i wojewodą.
Po śmierci Feliksa
Gdy zmarł wspomniany Feliks, bratoszewskie dobra należały do Wincentego Matuszewskiego herbu Topór. Następnie ten odsprzedał je Augustowi Lemańskiemu. W roku 1885 Bratoszewice były następnie własnością pani Stefanii (córki Augusta Lemańskiego), której mężem był Wacław Rzewuski pieczętujący się herbem Krzywda. Majątek po swoich rodzicach dokładnie w roku 1911 objął Kazimierz, zlecając jednocześnie rozbudowę pałacu.
Warszawski architekt
Pan Kazimierz zlecił dokładne prace nad pałacem znanemu warszawskiemu architektowi Juliuszowi Nagórskiemu. Prace wykończeniowe trwały aż sześć lat. Kazimierz Rzewuski traktował pałac jako letnią rezydencję, zatem tymi dobrami administrował Michał Korybut-Szymanowski.
Opis pałacu
Zespół pałacowo-parkowy ulokowany jest w centrum miejscowości Bratoszewice. Pałac i zabudowania gospodarcze położone są w południowo-zachodniej części wspomnianej miejscowości. Styl pałacu tutaj znajdującego się, jest określany mianem „dworkowego”, charakterystycznego dla ówczesnej polskiej architektury. Podobno „styl dworkowy” obowiązywał w epoce dążenia do określonego jedynego stylu, charakterystycznego dla budowli polskich.
Pałacowa bryła
Bryła pałacowa łączy w sobie cechy pałacu francuskiego a są to mansardowe dachy, układ z frontowym dziedzińcem honorowym flankowanym skrzydłami bocznymi oraz tradycyjnego osiemnastowiecznego dworu polskiego. A ten natomiast charakteryzował się czterema narożnymi alkierzami. Pałac ten posiada jeszcze czterokolumnowy portyk i parterowość, natomiast zauważa się tu brak poziomych podziałów elewacji przy wykorzystaniu silnych podziałów pionowych. Pałac jest budynkiem parterowym z użytkowym poddaszem łamanym.
Głównie cegła
Pałac ten jest wymurowany z cegły, na pełnej zaprawie cementowo-wapiennej. Dachy sparte są na konstrukcji drewnianej kryte głównie papą i zakładkami blaszanymi. Rzut tego pałacu oparty jest na kwadracie. Pamiętać należy, że bryła pałacowa jest bardzo rozczłonkowana, to regularne zestawienie tworzących ją wielościanów daje niezwykły detal architektoniczny tamtego okresu.
Niski cokół
Wspaniałymi elementami elewacji, podkreślającymi jego formę jest niski cokół, fryz z gzymsem profilowanym, a także linia załamania mansardowego dachu. Piętrowe skrzydła boczne tego budynku, są troszkę wyższe od korpusu głównego. Ich fasady od strony dziedzińca są trójosiowe. Elewacja wschodnia jest trójczłonowa. Przed ścianą budynku rozciąga się przepiękny taras, z którego prowadzą w stronę ogrodu, wyjątkowo bogate schody lustrzane. Portyk wsparty jest na dwóch półkolumnach zwykłych oraz dwóch parach kolumn jońskich. Nad oknami znajduje się gzyms odcinkowy, pod którym umieszczono muszlę na tle wici roślinnej. Ścianę wieńczy fronton oczywiście z herbem rodu Rzewuskich. Pozostała część elewacji zewnętrznej tego pałacu, pozbawiona jest detalu architektonicznego.
Dziś dostęp do zwiedzania tego miejsca jest ograniczony.
Ewa Michałowska-Walkiewicz
