Losy ludzkie – niezwykłe, ale prawdziwe

Narzeczony z komputera to kolejny zbiór opowiadań Dany Platter – sztokholmskiej poetki, pisarki oraz autorki  sztuk teatralnych i kabaretów satyrycznych. Książka ukazała się w tym roku w wydawnictwie Ridero, gdzie pisarka od paru lat wydaje swoje utwory literackie. Tom zawiera pięć opowiadań: Cena (o)błędu, Influencerka, Pechowiec, Malena i zespół Obs-scena oraz tekst tytułowy Narzeczony z komputera. Fabuła wszystkich opowiadań toczy się we współczesnej Szwecji, a jej bohaterami są autentyczne osoby i ich życiowe dramaty.

W opowiadaniach Narzeczony z komputera stosuje Platter podobną strategię twórczą jak we wcześniejszej swojej prozie, o czym mówi m.in. tak w wywiadzie dla Disigner Magasine:

Wychodzę z losów autentycznych ludzi, które inspirują mnie do opowiedzenia ich historii, ale to nie jest reportaż, to jest literatura piękna. Na kanwie faktów przędę opowieść, kreuję portret psychologiczny postaci, próbuję dociec, dlaczego postąpiła tak, a nie inaczej.

Pisarka w opowiadaniach  Narzeczony z komputera  przedstawia drogi życia swoich bohaterów: Imigranta poszukującego doznań erotycznych i próbującego za wszelką cenę założyć rodzinę; Influencerki, która jednym wpisem na mediach społecznościowych przekreśla swoją niezwykłą wręcz karierę; Inżyniera i eksperta w zakresie najnowszej techniki internetowej, zatracającego rozum, kiedy próbuje odebrać ponoć przekazaną mu z zagranicy ogromną fortunę;  Aktorki, której kariera nagle rozbija się o bruk, gdy nawiązuje relację z królewskim kochankiem;  Psycholożki, która na Facebooku poznaje, w co święcie wierzy, wielką miłość swojego życia. Wszyscy bohaterowie  przeżywają prawdziwe tragedie, kiedy ich losy nagle diametralnie ulegają zmianie i przekształcają się w prawdziwy koszmar.

Gdzie tkwią przyczyny tych ludzkich tragedii? Na tym właśnie problemie koncentruje się uwaga autorki. Pisząc o doświadczeniach losowych swoich bohaterów Platter zgłębia psychikę poszczególnych postaci i analizuje ich graniczące z obłędem wybory życiowe. Bo jak na przykład wytłumaczyć szereg szaleńczych decyzji człowieka, który jest  specjalistą od cyberbezpieczeństwa? Jego zadaniem jest ochrona innych przed manipulacją psychologiczną i hakowaniem w Internecie, ale, o dziwo, on sam z własnej woli wpada w łapy międzynarodowej mafii oszustów, co doprowadza go do ruiny ekonomicznej i zdrowotnej?  Podobnie decyzje życiowe innych postaci wydają się być wyrosłe niemal z obłędu, z bezkresnego zafascynowania kimś lub czymś, co w rezultacie zdaje się całkowicie sterować ich zachowaniem i w konsekwencji prowadzi do nieuniknionej zguby. Do tego wszystkiego przyczynia się jeszcze zapewne monotonia dotychczasowego życia oraz pragnienie doświadczenia czegoś innego i nowego.

Opowiadania z tomu Narzeczony z komputera z uwagi na fakt, że napisane są po polsku i że ich fabuła rozgrywa się w Szwecji, zainteresować mogą przede wszystkim czytelników w Polsce oraz Polaków mieszkających w Szwecji. Wyznacza to od razu dwie różne formy recepcji książki. W czasie lektury szwedzcy czytelnicy, śledzący od lat wydarzenia w swoim społeczeństwie na ekranach telewizyjnych, w gazetach wieczornych i w mediach społecznościowych będą przypominać sobie autentyczne zdarzenia, o których niegdyś krzyczały nagłówki gazet i na temat których przetaczały się krytyczne komentarze na forach internetowych. W historiach bohaterów potrafią oni rozpoznać realne sytuacje i zdarzenia oraz osoby kryjące się pod zmienionymi imionami i nazwiskami. Dla szwedzkich czytelników opowiadania Platter będą nie tylko interesującą lekturą, ale i świetną zabawą.

Natomiast czytelnicy w Polsce, jako że nie znają bliżej współczesnych szwedzkich realiów, szeroko otworzą oczy i ze zdziwieniem pokręcą głową, zastanawiając się, jaka w końcu jest ta dzisiejsza Szwecja, która dawniej nosiła w świecie miano kraju-raju. Wiele nieoczekiwanych zdarzeń oraz szaleńczych decyzji  bohaterów Platter wydawać im się będzie, jakby zrodzone były w świecie absurdu. A jednak tak nie jest, są one bowiem prosto z życia wyjęte, gdyż znajdują swe mocne zakotwiczenie w realnym świecie. Sama pisarka zresztą tak skomentowała kiedyś autentyczność własnej prozy, traktującej o niezwykłych losach swoich postaci: Trudno wymyśleć coś bardziej nierealnego niż rzeczywistość.

Narracja w książce Narzeczony z komputera opiera się głównie na licznych dialogach pisanych językiem żywym, bogatym, często dosadnym. Fabuła toczy się wartko i zaskakuje nieprzewidywalnymi zdarzeniami, co sprawia, że książka jest zarówno interesującą jak i łatwą w odbiorze lekturą. Od czasu do czasu pojawiają się w tekście refleksje pisarki odnośnie opisywanych wydarzeń, jak np. w przypadku influencerki, której fanki w jednej chwili obróciły się przeciwko niej i brutalnie zrzuciły ją z piedestału:

Media społecznościowe to jest dzisiejszy tłum, który namaszcza na bożyszcze i wynosi na fali uwielbienia na niesłychane wyżyny, ale wystarczy jeden nieopatrzny krok i tłum jest gotów podeptać swojego idola.

Opowiadania Platter o wręcz niezwykłych, ale prawdziwych losach ludzkich mogą poza tym skłonić czytelnika do refleksji nad własnymi decyzjami życiowymi oraz nad współczesnym światem, który coraz bardziej podporządkowuje się nowym wynalazkom techniki i ulega manipulacjom różnych mediów. Wirtualna rzeczywistość ingeruje silnie w świat realny, wpływa na psychikę ludzi i oddziaływuje na ich losy. I czasem, jak to bywa w opowiadaniach Narzeczony z komputera, może doprowadzać do życiowych  dramatów.

Ewa Teodorowicz-Hellman

Ps.

W wydawnictwie Ridero ukazały się trzy tomy opowiadań Dany Platter:

Opowieści sztokholmskie, Mord w sądzie, Narzeczony z komputera oraz zbiór sztuk teatralnych oraz satyrycznych kabaretów Nie dajmy się zwariować!