Rzemień. Pałac książęcy

2
1280px-PL_-_Rzemień_-_pałac_Szaszkiewiczów_-_2012-06-17--17-49-20-03

W północnej  części wsi Rzemień, tuż niedaleko Zespołu Szkół Rolniczych zachowała się rycerska wieża mieszkalna, która została otoczona fortyfikacjami bastionowymi. Mniej więcej od roku 1379, tereny te nabył Jan Tarnowski wywodzący się ze znamienitego rodu Lelewitów. Już na początku XV stulecia, na miejscu obecnego zamku pobudowany został obronny dwór, niegdyś stanowiący centrum administracyjne rozległego majątku Tarnowskich.

Siedziba rodowa

Na początku XVI stulecia, wieś Rzemień została siedzibą rodową bocznej linii wspomnianego rodu Tarnowskich. Zapewne było to powodem znacznej przebudowy dworu w murowaną wieżę. Obiekt ten wzniesiony został pośród mokradeł, szeroko rozciągających się wzdłuż doliny rzeki Wisłoki na niewielkim cyplu, który został odcięty potokiem spiętrzonej wody. Ze względu na podmokły grunt, teren na którym z czasem stanęła wspomniana wieża, zagęszczono palami dębowymi a fundamenty jej układano również na tak zwanym „dębowym ruszcie”.

Plan podobny do kwadratu

Cała budowla została wzniesiona na planie podobnym do kwadratu, o długości boku wynoszącym 13 metrów i posiadała ona cztery kondygnacje. Do jej budowy wykorzystano cegły, a grubość wystawionego muru tej wieży w dolnych kondygnacjach posiadała 2 metry. Parter oraz piwnice wykorzystywane były do celów gospodarczych oraz jako pomieszczenia magazynowe. Na pierwszym piętrze zaś znajdowało się dość obszerne mieszkanie właściciela zamku. Ostatnia najwyższa bo ponad czterometrowa kondygnacja posiadała jedną salę, pełniącą funkcje reprezentacyjne.

Wokół był wał obronny

Wieża ta stała pośrodku otoczonego wałem obronnym dziedzińca. Ciekawym aspektem jest to, iż z pierwszego piętra prowadziły na wały drewniane ganki. Jeden z nich wiódł do głównego wejścia, drugi zaś do stajni. Zapewniało to bezpośrednią i w miarę szybką komunikację z części mieszkalnej wieży bez konieczności schodzenia na dziedziniec. Do zamku prowadziła droga przez tak zwane podzamcze, zwyczajowo zwane „przedrostkiem”. Mieściły się tam także wygodne zabudowania gospodarcze oraz mieszkania dla służby. „Zamek-wieża” otoczony był zewsząd wodą i mokradłami, a ponadto posiadał bramę ze zwodzonym mostem.

W rękach Lubomirskich

W roku 1616 wieś Rzemień kupuje Stanisław Lubomirski. Ten bardzo bogaty właściciel wspomnianego majątku, szybko zmodernizował umocnienia ziemne biegnące wokół zamku oraz wyposażył go w 40 dział. Wówczas to Rzemień przestał pełnić rolę siedziby rodowej, ale raczej był on pewnego rodzaju „cekhauzem”. Ponieważ  w swym testamencie Stanisław Lubomirski bardzo prosił, aby… artylerii tego zamku nie uszczuplać…, tak też właśnie uczynili jego spadkobiercy. Otaczające obiekt zamkowy wały, a także dość duża liczba dział i rozległe bagna, trzęsawiska i stawy wokół, czyniły Rzemień jednym z bardziej warownych zamków w Rzeczpospolitej w połowie XVII wieku.

Osiemnaste stulecie

W roku 1710, tak zwany „klucz rzemieński” przeszedł w posiadanie kolejnego znamienitego rodu Sanguszków, po czym wrócił on znów w ręce Lubomirskich. W następnych latach także zmieniał on swoich właścicieli należąc kolejno do Lasockich Stadnickich, Reyów, Boguszów i Szaszkiewiczów.

Dziewiętnaste stulecie

W połowie XIX stulecia, Feliks Bogusz przeprowadził neogotycką przebudowę wieży. Zostaje ona znacznie nadbudowana a szczególnie jedna jej kondygnacja oraz założony krenelaż, który krył wklęsły dach. Kolejne zmiany, które miały miejsce w zamku w Rzemieniu, dokonane były na początku XX wieku, a rzecz jasna ich autorem był Gustaw Szaszkiewicz. Wzniesiona wówczas zostaje cylindryczna wieżyczka, która świetnie pomieściła klatkę schodową oraz dwie dobudówki znajdujące się od północy i zachodu. Wieża uzyskała tym sposobem dach namiotowy, wyższy niż poprzednio. Rozebrana wówczas została stara brama i piwniczne kazamaty. Kurtyny takie jak północna i południowa, zostały rozkopane w celu budowy szerokich przejść. Obniżeniu ulega też mniej więcej o 1,7 m poziom dziedzińca.

Do czasów obecnych dotrwała wieża dość dobrze zachowana, która stanowi przykład dawnej siedziby rycerskiej.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Autorstwa Kroton, CC BY-SA 3.0 pl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=21183679

2 svar på ”Rzemień. Pałac książęcy

Lämna ett svar

Din e-postadress kommer inte publiceras. Obligatoriska fält är märkta *

Created with Visual Composer