Pałac Dzieduszyckich

Pałac w Zarzeczu, został pobudowany w latach 1807–1810. Był on przeznaczony na rezydencję dla Magdaleny Morskiej wywodzącej się z rodu Dzieduszyckich.  Posiadał on styl neoklasycystyczny. Styl ten posiadały dodatkowo pobudowane  budynki z przeznaczeniem na oranżerię, stajnię z powozownią, zabudowania folwarczne i administracyjne.

W powiecie przeworskim

Pałac ten usytuowany jest we wsi Zarzecze, która znajduje się w powiecie przeworskim. Leży on nad rzeką Mleczką. Do zbudowania nowej siedziby zachęciła Magdalenę i Ignacego Morskich, przecudowna i nad podziw malownicza okolica odznaczająca się niebywałym wprost zróżnicowaniem terenu. Na jej wygląd wpływają też urokliwie wijąca się rzeka i skupiska wiekowych dębów, będących pozostałością naturalnej dąbrowy.

 Zabudowanie na jednym ze wzniesień

Podstawowym pomysłem wzniesienia w tym miejscu dworu, było zbudowanie go na jednym ze wzniesień tutejszego terenu. Zatem na jednym z takich wzniesień, zbudowany jest pałac jako rezydencja posiadająca narożną rotundę, a na drugim wzniesieniu zbudowano wzorowaną na Świątyni Sybilli w Puławach świątynkę. Tę budowlę dokończył jednak dopiero bratanek pani Magdaleny, Włodzimierz. Z obu wzniesień rozciąga się widok na płynącą w dolinie rzekę, rozległe łąki i pola, a przede wszystkim na piękne pagórki i wzniesienia.

Początek XIX stulecia

Na początku roku 1819 hrabina Magdalena Morska wyprawiła bogate przyjęcie w pałacu, o czym nawet rozpisuje się pamiętnikarz Franciszek Ksawery Prek w swoim pamiętniku. Wzmiankowany jest ten fakt we wspomnianym dziele Preka pod datą 4 lutego wspomnianego roku i zamieszcza on obok opisu balu, opis apartamentu na pierwszym piętrze. Przez ponad 100 lat Zarzecze było domem rodzinnym, pełniąc równocześnie rolę ośrodka życia kulturalnego, literackiego i towarzyskiego.

W połowie XIX wieku

Po śmierci Magdaleny Morskiej, która nastąpiła w 1847 roku, majątek przeszedł na własność jej brata Józefa Kalasantego Dzieduszyckiego. Po nim odziedziczył majątek ten, jego syn Włodzimierz.

Rezydencja w Zarzeczu po zrywach narodowych

Zarówno po upadku powstania listopadowego, jak i podczas II wojny światowej pałac ten dawał schronienie, najpierw powstańcom i emigrantom, a następnie żołnierzom Armii Krajowej, przesiedleńcom i uciekinierom. W 1942 roku znalazł tu również schronienie, ukrywający się pod pseudonimem „siostra Cecylia”, ksiądz Stefan Wyszyński.

Po wyzwoleniu

Po 1945 roku pałac i park w Zarzeczu, stały się dla rodziny Dzieduszyckich wspomnieniem dawnego domu. Po latach dzięki współpracy i staraniom całej rodziny oraz miejscowych władz udało się utworzyć w pałacu muzeum, które stanowi oddział Muzeum w Jarosławiu.

Liczne eksponaty

W muzeum prezentowanych jest wiele mebli z oryginalnego wystroju pałacu. Sukcesywnie poddawane są one renowacji, co powoduje, że przywracają one wcześniejszy charakter tej jednej z najpiękniejszych rezydencji arystokratycznych znajdującej się na Podkarpaciu.

Przy pałacu znajduje się romantyczny park z przełomu XVIII i XIX wieku, o powierzchni obejmującej około 9 hektarów.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Wikipedia