Dwór w Przegini Narodowej w gminie Czernichów

Przeginia Narodowa, to niewielka wioska polska, usytuowana w województwie małopolskim, a dokładnie w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów.

Trzynasty wiek

W trzynastym stuleciu, a dokładnie w roku 1276, książę Bolesław Wstydliwy na terenie należącym do Wierzbięty, nakazał zamieszkać tu pewnemu zasadźcy Uciechowi, któremu powierzył zadanie lokowania wsi Przeginia. Z biegiem lat, do pewnej części tej wsi weszli benedyktyni z Tyńca, a następnie krakowscy kanonicy Laterańscy. Wspomniana wioska została zatem nazwana Przeginią Duchowną.

W rękach kupca Ligęzy

W piętnastym wieku, właścicielem Przegini był Henryk Ligęza, podobno trudniący się handlem. W roku 1440 majątek ten przejął Żegota z Gumienic, a potem był on w posiadaniu Jana Skawińskiego. Pod koniec XVIII wieku Przeginia Narodowa była własnością królewską. Gdy nastał czas zaborów, należała już ona do rządu austriackiego, a w chwili odzyskania niepodległości należała do krakowskiego Towarzystwa Rolniczego.

Drewniany dwór

Dwór przegiński, który powstał w XIX stuleciu, na miejscu wcześniejszego budynku drewnianego, to również budowla drewniana, parterowa, o nieregularnym układzie przestrzennym wnętrza. Od północnej strony, z dworem niegdyś graniczyły zabudowania gospodarcze. Od zachodniej strony natomiast, dwór ten oddzielony był od wsi kamiennym murem.

Na wysokiej podmurówce

Budynek ten, jest jak wspomniano drewniany, sytuowany na wysokiej podmurówce mieszczącej w swojej strukturze okna piwnic. One to posiadają sklepienia kolebkowe, nawiązujące do poprzedniej budowli. To oczywiście budynek jednokondygnacyjny, założony na planie prostokąta. Budowla ta posiada szeroki taras wgłębny, poprzedzony murowanymi schodami z marmurową balustradą. Taras ten, jest otoczony ażurową rzecz jasna tym razem drewnianą balustradą, upiększoną ukośnymi listwami dekoracyjnymi. Wejście główne do budynku, usytuowane zostało na osi środkowej elewacji południowego dworu.

Przebudowanie dworu

W roku 1910, dwór ten został częściowo przebudowany, a w części zachodniej powstała tak zwana przybudówka i mniejszy taras. Dobudowano też schody frontowe, które nadały całej budowli pewnego rodzaju splendoru. Przy elewacji tego dworu od zachodniej strony istniał portyk kolumnowy.

W czasie II wojny światowej, we dworze mieściła się komora celna na granicy Generalnej Guberni. Po wojnie dwór ten przejął Państwowy Fundusz Ziemi. Dwór ten położony wraz z zabudowaniami gospodarczymi ma kształt zbliżony do trapezu, zatem nosi on niepisaną zwyczajową nazwę „dworu geometrycznego”.

Ewa Michałowska-Walkiewicz