Ustroń. Ach jaki klimat i widoki…

Miejscowość Ustroń, położona jest u północnych zboczy Beskidu Śląskiego, przy tak zwanym wylocie Doliny Wisły. Na północy sięga to miasto Pogórza Śląskiego zaś od wschodu, granicą Ustronia jest grzbiet pasma wzniesienia Równica. Od południowego zachodu nad Ustroniem dominuje szczyt Czantorii.

W granicach Śląska Cieszyńskiego

Ustroń jak wiadomo leży na Śląsku Cieszyńskim. Od początków swojego istnienia aż do odzyskania przez Polskę niepodległości, Ustroń leżał w granicach Śląska Cieszyńskiego, przez niektórych literatów był on nazywany „mniejszym Cieszynem”. W latach międzywojennych należał on do województwa śląskiego, które w tym czasie było autonomiczne.

W roku 1305

Miejscowość ta, została po raz pierwszy opisana w łacińskim dokumencie zwanym „Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis”, spisanej za czasów biskupa, który nazywał się Henryk z Wierzbna co miało miejsce w 1305 roku. W dokumencie tym zawarta była konieczność Ustronia i wielu okolicznych wsi do płacenia dziesięciny swojemu biskupstwu. Zapis ten świadczy, iż początkowo wieś Ustroń lokowana była na tzw. „surowym korzeniu” zależności miasta od kleru, co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII stulecia wielką akcją osadniczą. Ustroń politycznie znajdował się wtedy w granicach utworzonego w roku 1290 piastowskiego Księstwa Cieszyńskiego. Zaś od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów, Ustroń znajdował się w Księstwie Habsburżańskim.

Drewniany kościół

Pierwsi osadnicy przybyli na ziemie Ustronia, zamieszkali jak najbliżej dziś tutaj istniejącej stacji kolejowej. W połowie XVI stulecia, zaczął intensywnie rozwijać się Ustroń, stając się Ustroniem Dolnym i Górnym, a także miastem „na Polance”. Ustroń Dolny i część Górnego, były własnością szlachecką. Zaś reszta tego miasteczka  stanowiła własność książęcą. Z biegiem czasu, ustrońskie dobra szlacheckie, przejęli książęta cieszyńscy. Elżbieta Lukrecja późniejsza księżna cieszyńska w 1633 roku kupiła od Mikołaja Rudzkiego Ustroń Górny oraz Polankę. Cztery lata później dokupiła ona część Ustronia Dolnego, która należała do Tschammera z Cieszyna herbu Rogala. Pozostałe części miasta wykupił w 1738 roku książę Franciszek Lotaryński.

Wojska neapolitańskie

W 1621 roku podczas wojny trzydziestoletniej, Ustroń został spalony przez rezydujące tu wojska neapolitańskie. Uciekający przed represjami chłopi, zaczęli osiedlać się w wysokich partiach gór. Tutaj świetnie rozwinęli oni hodowlę owiec. W XVII stuleciu, istniały tu dobrze rozwinięte na styl wołoski gospodarstwa pasterskie.  W 1788 roku, w równickich szałasach było 39 gospodarstw hodujących owce i kozy.  W 1772 roku, uruchomiono tutaj pierwszą hutę, Księstwa Cieszyńskiego. Obok wielkiego pieca w 1780 roku, powstała tu kuźnica (hamer „Adam”).

Ośrodek przemysłowy

Ustroń rozwijał się też jako ośrodek przemysłowy. W 1823 roku wymienia się, że istniał w Ustroniu browar, cztery młyny, tartak, cegielnia, piec wapienny i papiernia.  W 1787 roku powołano tu do istnienia drewnianą szkołę ewangelicką, a troszkę później katolicką. W XIX wieku odkryto też właściwości lecznicze tutejszej źródlanej wody, ogrzewanej bogatym w związki siarki, żużlem. Fakt ten spopularyzował to miasto jako doskonały kurort górski.

Murowana wieża

W 1787 roku wybudowano tu kościół pod wezwaniem św. Klemensa, z murowaną wieżą dobudowaną w 1835 roku. W tym samym roku, wybudowano tu przepiękny kościół ewangelicki. W 1852 roku Ustroń uzyskał prawa gminy targowej, ponieważ świetnie rozwijał się tu handel i rzemiosło. Wtedy to zaczęto budować tu pierwsze murowane domy dla majstrów fabrycznych i tamtejszych urzędników. W 1888 roku do Ustronia doprowadzono linię kolejową, co ułatwiło dojazd kuracjuszom do  uzdrowiska i dla turystów.

Ewa Michałowska-Walkiewicz