Chęciny. Na wycieczce po Świętokrzyskim
Pierwsza wzmianka o wiosce Chęciny, pochodzi z roku 1275. Chęciny zostały lokowane jako miasto w roku 1306. Już wtedy były one miastem królewskim, należącym do województwa sandomierskiego.
Siedziba szlacheckich sądów
Od końca XIV stulecia, aż do roku pierwszego zaboru Rzeczpospolitej Polskiej, miasto Chęciny było siedzibą szlacheckich sądów ziemskich i grodzkich. Najważniejszym zabytkiem pamiętającym tamten okres, są ruiny zamku królewskiego pochodzące z przełomu XIII i XIV wieku.
Miasto rządowe
Chęciny jako miasto było niegdyś rządowym miastem Królestwa Kongresowego. W 1306 roku właścicielem Chęcin oraz 11 pobliskich wsi, był biskup Jan Muskata. Jednak zdradził on swoimi niecnymi postępkami króla ówcześnie panującego Władysława Łokietka, co powodowało, że on utracił swoje własności do wspomnianego majątku. Chęciny zatem stały się własnością Polskiego Króla.
Przed bitwą pod Płowcami
W 1331 roku szykujący się do decydującej wojny z zakonem krzyżackim Władysław Łokietek, na chęcińskim zamku zwołał tak zwany zjazd ziem małopolskich i wielkopolskich. Na zjeździe tym wielkorządcą wielkopolskim ogłoszono królewicza Kazimierza. W roku 1387 roku na zamku w Chęcinach, więziony był brat króla Jagiełły kniaź Andrzej Garbaty.
Klęska w Chęcinach
W 1465 roku, Chęciny zostały doszczętnie zniszczone przez pożar. W tym też roku, Kazimierz Jagiellończyk na kaliskim sejmie podtrzymał przywilej miejski Chęcin. Aby podźwignąć podupadłe miasto, w 1487 roku król nadał jego mieszkańcom prawo do miejscowych kopalń. W 1494 roku przywileje powiększył król Jan Olbracht, urządzając chęcińskie prawa górnicze na sposób praw olkuskich. W 1507 roku Chęciny spaliły się w kolejnym pożarze. Prawa miejskie tym razem odnowił Chęcinom król Zygmunt Stary Jagiellon. Miasto to było ośrodkiem górnictwa i przemysłu sukienniczego. Ale z czasem wydobywano tu marmury, miedź i ołów.
W XVII wieku miasto zostało zniszczone podczas rokoszu Mikołaja Zebrzydowskiego w roku 1605. Jeszcze więcej zniszczeń przyniosły miastu wojny szwedzkie i agresja Jerzego Rakoczego. Przez kolejne 4 lata szerzyła się tu zaraza, która do reszty zdziesiątkowała mieszkańców miasta.
Drugie miasto w Rzeczpospolitej
W 1764 roku Chęciny przeznaczono na drugie miejsce, w którym odbywały się sądy ziemiańskie. W 1796 roku niestety zlikwidowano powiat chęciński, a w jego miejsce utworzono powiat kielecki. W 1809 roku Chęciny znalazły się w Księstwie Warszawskim. A z czasem w Królestwie Kongresowym.
Po roku 1918
W odrodzonym w 1918 roku Państwie Polskim, Chęciny były ośrodkiem przemysłu wapienniczego i drzewnego. W latach 1939–1945 miały tu miejsce masowe egzekucje dokonane na Polakach przez Niemców. Działo się tak dlatego, gdyż ludność Chęcin, brała udział w aktach dywersyjnych, przeciwko nim.
Tekst + foto: Ewa Michałowska-Walkiewicz
