Kozietuły. Mazowiecka wieś
Kozietuły, to wieś polska usytuowana w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim nad rzeką Rykolanką.
Kozietuły, to rodowe gniazdo do XVII wieku rodziny Kozietulskich. Z tych właśnie Kozietulskich, wywodził się sławny pułkownik Jan Leon Hipolit Kozietulski, żyjący w latach 1781–1821. Wsławił się on szarżą pod Somosierrą hiszpańską w dniu 30 listopada 1808 roku, za czasów napoleońskich. Dzisiaj jego imieniem nazwany został 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich w Suwałkach.
…To konnica polska
polskie szwoleżery
zdobywali słynny
Wąwóz Somosierry….
W 1783 roku wieś Kozietuły, była w posiadaniu starosty grójeckiego Franciszka Załuskiego. Około 1870 roku Kozietuły należały do Feliksa Rostworowskiego, a następnie do Waleriana Baczyńskiego. Z biegiem lat właścicielami Kozietuł byli, Jan i Maria Górscy oraz ich syn Marian.
Właścicielem Kozietuł od 1910 roku był Marcin Jan Leszczyński. W latach dwudziestych majątek liczył 812 hektarów, na których głównie uprawiane były ziemniaki i żyto. W rękach Leszczyńskich pozostawał majątek do końca jego świetności. Zdzisław Leszczyński z Kozietuł, syn Marcina, porucznik kawalerii, ochotnik w kampanii wrześniowej 1939 roku, został zamordowany w 1940 roku w Katyniu. Od tego momentu majątek nie był odnawiany i sukcesywnie podupadł.
Istniejący tutaj stosunkowo niewielki dwór, wzniesiony został w trzeciej tercji XIX wieku dla Feliksa Rostworowskiego. Nawiązuje on do architektury siedemnastowiecznej Francji, konkretnie do czasów panowania Ludwika XIII. Nie ma już w Kozietułach spektakularnych walcowatych, zwieńczonych stożkowymi dachami wież, wyniesionych wysoko kominów, a także bogato rzeźbionych okiennych ram. Prostą bryłę piętrowego skrzydła dworu w Kozietułach, urozmaicają jedynie liczne boniowania, płyciny podokienne przypominające tralkowe balustrady i mansardowy dach ryzalitowanego narożnika attycznego.
Parterowy korpus dworu wraz z wejściem na osi w ryzalitowanym fragmencie elewacji ze schodami, posiada skromny ale „francuski” charakter. Poza wszelką historyczną stylistyką, wyróżnia się w Kozietułach plecionkowo-organiczny szczyt dworu, przypominający bardziej dzieło ludowego zdobnictwa i aryzmu architektonicznego. W jego wnętrzu umieszczono herb Leszczyńskich Awdaniec. Rodzina ta, jest spokrewniona z rodem królewskim Leszczyńskich.
Ewa Michałowska-Walkiewicz
