Najstarszy międzynarodowy konkurs skrzypcowy na świecie
Z Aliną Kurczewską – prezesem Zarządu Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu rozmawia Leszek Wątróbski.
Tegoroczny 16 Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy to drugi z najważniejszych polskich konkursów muzycznych (po Chopinowskim) organizowany przez Wasze Towarzystwo…
Konkurs im. H. Wieniawskiego to najstarszy międzynarodowy konkurs skrzypcowy na świecie. Po raz pierwszy odbył się w roku 1935 w Warszawie. Został powołany do życia przez bratanka Henryka Wieniawskiego Adama, też kompozytora, w setną rocznicę jego urodzin. Jego zwyciężczynią została legendarna francuska skrzypaczka Ginette Neveu, która u progu swojej wielkiej kariery, zginęła w katastrofie lotniczej. Drugą nagrodę otrzymał wówczas Dawid Ojstrach – rosyjski mistrz światowej wiolinistyki, a trzecią Henri Temianka – angielski wirtuoz skrzypiec. Byli wśród nich także inni znamienici skrzypkowie oraz młodziutka Ida Haendel, Bronisław Gimpel czy Grażyna Bacewicz – czyli grono czołówki tamtych czasów. Następny konkurs planowano także w Warszawie, ale do tego nie doszło ze względu na zniszczenia wojenne. Pojawił się natomiast pomysł, aby zorganizować go w niezniszczonej zawieruchą wojenną Auli Uniwersyteckiej w Poznaniu. I tak w roku 1952 odbyła się pierwsza edycja serii poznańskich konkursów. Wtedy przyjechali: młodziutki Igor Ojstrach oraz Wanda Wiłkomirska, Julian Sitkowiecki i wielka stawka światowej czołówki wiolinistycznej.
Od tamtej pory kolejne konkursy odbywają się w stolicy Wielkopolski i są nadal związane z Poznaniem. Tradycyjnie też są szczegółowo relacjonowane przez Polskie Radio – aktualnie Program II PR w Warszawie, Telewizję Polską TVP Kultura, Radio Poznań i poznański oddział TVP3. Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy zawsze też znajdował się w centrum uwagi prasy poznańskiej, bo zmagania młodych skrzypków pod znakiem Henryka Wieniawskiego są znakiem firmowym Poznania i Wielkopolski.
Tegoroczna zdobywczyni pierwszego miejsca – Hina Maeda z Japonii
Laureatami tegorocznego 16 Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego zostali…
… Hina Maeda z Japonii, która zajęła I miejsce oraz Meruert Karmenova z Kazachstanu – zdobywczyni II miejsce i Qingzhu Weng z Chin – III miejsce. Wyróżniono ponadto trzy inne osoby: Hanę Chang – z Japonii/ Singapuru/USA, Jane Hyeonjin Cho – z Korei Południowej oraz Dayoon You – także z Korei Południowej.
Jest Pani związana z konkursem od dawna.
W cieniu, czy raczej w blasku tego konkursu, żyję już wiele lat. Rozpoczynałam jako członek Zarządu, byłam wcześniej rzeczniczką prasową, w 2016 roku wicedyrektorem Konkursu, a pod okiem Andrzeja Wituskiego szlifowałam organizacyjne i dyplomatyczne umiejętności.
Organizatorem 16 Międzynarodowego Konkursu było Towarzystwo Muzyczne im. Henryka Wieniawskiego.
Powstało 2 maja 1885 roku jako Koło Śpiewackie Polskie, które w czasach zaboru pruskiego odgrywało doniosłą rolę w pielęgnowaniu mowy i pieśni narodowej oraz przeciwstawianiu się procesom germanizacyjnym. Było też kontynuatorem tradycji najstarszego, poznańskiego, świeckiego stowarzyszenia muzycznego. II wojna światowa omal całkowicie zniszczyła dorobek materialny towarzystwa. Przerwaną w 1939 roku działalność wznowiono w roku 1945. Najpierw reaktywowano chór, następnie wznowiono działalność sekcji instrumentalnej. Gdy chodzi o organizację międzynarodowych konkursów, to właśnie Tadeusz Szeligowski sprawił, że Towarzystwo zyskało dobrą organizacyjną formułę. Następnie dużą rolę w kierowaniu naszym Towarzystwem odegrał Edmund Grabkowski – dziennikarz, publicysta, dyrektor biura naszego Towarzystwa (1966-1991) i Międzynarodowych Konkursów im. Wieniawskiego, który zapisał się także jako jego dokumentalista. W całej Europie, także w Petersburgu, zbierał materiały o patronie Henryku Wieniawskim. Potem dyrektorem konkursu został bardzo znany poznański manager Zdzisław Dworzecki i wreszcie nastąpiła era Andrzeja Wituskiego – naszego prezesa (1997-2007). On to, od roku 1977, jako wiceprezydent Poznania, przewodniczył Komitetom Organizacyjnym Międzynarodowych Konkursów Skrzypcowych. Pod jego dyrekcja odbyły się cztery konkursy Skrzypcowe i Lutnicze (2001, 2006 i 2011, 2016). W roku 2017 Zarząd naszego Towarzystwa nadał mu tytuł Członka Honorowego oraz Honorowego Prezesa Stowarzyszenia.
Wasze Towarzystwo ma własny chór…
…noszący nazwę „Poznański Chór Kameralny Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego”. Jest on kontynuatorem „Koła Śpiewackiego Polskiego” i powstał z inicjatywy prof. Stanisława Kulczyńskiego (1987) – ówczesnego Rektora Akademii Muzycznej w Poznaniu. Zespół zadebiutował w kwietniu 1988 roku, a już pod koniec grudnia tego samego roku koncertował w Moskwie i Dubnej (ZSRR) – m.in. w Konserwatorium Moskiewskim. W ramach naszego Towarzystwa prowadzimy ponadto działalność w zakresie wydawniczym. Nasze publikacje książkowe i nutowe oraz płyty CD i DVD związane są głównie z naszym Patronem Henrykiem Wieniawskim, jak również Międzynarodowymi Konkursami jego imienia. Do szczególnych osiągnięć wydawniczych Towarzystwa należą „Dzieła Wszystkie Henryka Wieniawskiego”. Ważna jest ponadto koordynacja prac badawczych i wydawniczych dotyczących tej serii. Jest to dla naszej Rady Naukowo-Wydawniczej, zadanie priorytetowe. Wydajemy także nagrania z poprzednich Międzynarodowych Konkursów Skrzypcowych im. H. Wieniawskiego oraz z serii „W kręgu Wieniawskiego” czy wreszcie koncerty skrzypcowe Sibeliusa i Czajkowskiego.
To co dzieję się aktualnie i działo w przeszłości w Waszym Towarzystwie jest niewątpliwie zasługą konkretnych ludzi. Którzy z nich zasługują na wyjątkowe wspomnienie?
Wszyscy zasłużeni pochodzą z grona moich poprzedników. Stanowiska te pełnili bardzo zacni obywatele, ale też wybitni przedstawiciele świata muzyki. I tak jednym ze współtwórców Towarzystwa i pierwszym jego prezesem był wspomniany wcześniej Tadeusz Szeligowski. Po nim stanowiska te pełnili: Edward Statkiewicz (1921-1970) wybitny polski skrzypek i profesor, dyrygent Stefan Stuligrosz (1920-2012) – twórca Chóru Chłopięco-Męskiego „Poznańskie Słowiki”; Mieczysław Dondajewski (1931) – dyrygent i wieloletni dyrektor Teatru Wielkiego w Poznaniu; Jadwiga Kaliszewska (1936-2012) – skrzypaczka i pedagog; Andrzej Wituski (1932) – wybitna postać w poznańskiej kulturze, wiceprezydent i prezydent Poznania; Bartosz Bryła (1960) – skrzypek i pedagog. W naszym Towarzystwie działa również biuro przygotowujące kolejne edycje konkursu, organizując pomiędzy nimi wiele ciekawych koncertów i przedsięwzięć artystycznych. Kieruje nim Karolina Kaźmierczak będąca dyrektorem XVI Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. Wieniawskiego.
Rozmawiał: Leszek Wątróbski
