PODRÓŻE PO POLSCE: Wośniki. Dzielnica Radomia

Wieś Wośniki, w chwili obecnej jest zasymilowana jako jedna z dzielnic Radomia.   Najstarszy dokument mówiący o Wośnikach, pochodzi z 1410 roku, a przechowywany jest on do dziś w miejscowym dworze należącym do rodu Domaniowskich. Ze wspomnianych dokumentów dotyczących Włośnik, które są spisane jeszcze po łacinie dowiadujemy się, że już w 1410 roku został wybudowany tam dwór murowany. Był to budynek piętrowy, posiadający jeszcze drewniane dobudówki, które długo były bezużyteczne i nosiły nazwę „próżniaków”. Niestety część drewniana wspomnianego budynku, z biegiem lat ulegała sukcesywnemu zniszczeniu a następnie została spalona.

Najwcześniejsza informacja źródłowa o wspomnianej miejscowości, pochodzi z 1417roku, kiedy to właścicielem tego terenu był Mikołaj z Wośnik. Jak podają źródła historyczne, był to bardzo dobry gospodarz, który dbał należycie o każdy kawałek ziemi oraz o mieszkających tam obywateli rolnych. Zapiski kościelne, do których dotarła Nasza Redakcja mówią, iż za swoje pieniądze sprowadzał on medyków do cierpiących ludzi nigdy nie każąc im odpracowywać zapłaconych przez niego medykowi pieniędzy. Po śmierci Mikołaja, sukcesję tę objął jego najstarszy syn Jeremi, a było to w roku 1508.

W rękach rodziny Podlodowskich

Już w 1569 roku, Wośniki należały do Jana Podlodowskiego. W XVI stuleciu, Podlodowscy byli jednym z bardziej znanych i wpływowych polskich rodów szlacheckich, województwa sandomierskiego. Byli oni niezwykle aktywni politycznie na sejmiku opatowskim, a nawet na sejmie koronnym. Byli to ludzie bardzo starannie wykształceni, zainteresowani kulturą i sztuką renesansu. Wybijali się oni w widoczny sposób ponad typowych przedstawicieli średnio zamożnej szlachty, swoją niezwykłą wprost elokwencją i zamiłowaniem do rodzimej kultury. Pisali o nich literaci doby renesansu jakimi byli…Łukasz Górnicki, Mikołaj Rej i Jan Kochanowski. Te trzy wymienione nazwiska, kształtowały obraz polskiej doby  odrodzenia.

Murowany dwór

Istniejący w Wośnikach dwór murowany, należąc do rodziny Podlodowskich, doczekał się należytego remontu i odnowienia. Jego pozostałości w postaci przyziemia i piwnic, zachowały się w bryle tamtejszego klasycystycznego dworu do chwili obecnej. Szlacheckie dwory należące do rodziny Podlodowskich, w tym ten w Wośnikach były w XVI i początkach XVII stulecia, jednymi z ważniejszych siedzib szlacheckich ziemi radomskiej pobudowanymi z cegły. Koszty murowanego budynku dworskiego, przewyższały dziesięciokrotnie wzniesienie jak na tamte czasy, drewnianego dworu. Spośród synów Lupy Podlodowskiego, który był na terenach radomskich bardzo bogatą personą, jego syn Jan był początkowo właścicielem Mleczkowa. Wośniki otrzymał, gdy ojciec zauważył, że Jan należycie zarządza Mleczkowskimi dobrami. Na początku XVI wieku, Wośniki należały do Podlodowskich, z których to pochodziła żona wielkiego poety Jana Kochanowskiego. W jakiś czas potem, spotykamy w aktach nazwisko Kochanowskiego jako spadkobiercę wośnickiej sukcesji.

Różni właściciele

Wośniki często zmieniały swoich właścicieli. W 1763 roku, wośnicki dwór i ziemia, były własnością podczaszego Galickiego, a już w roku 1776 Wośniki przeszły w posiadanie majora wojsk polskich Sarjusza Gomulińskiego. W 1789 roku dobra te odziedziczył Jan Ogończyk. Następnie jak to zapisała historia… za mieszek złota czystego, nabył dobra wośnickie Franciszek Józef z Kiernicy Kiernicki. W roku 1804 Franciszek sprzedaje cały majątek synowi, Ksaweremu z Kiernic Kiernickiemu, po śmierci którego w 1821 roku dobra wośnickie dziedziczą jego dzieci:

Konstanty, Wincenty i Helena. W roku 1837, dzieci Ksawerego sprzedają majątek Apolonii ze Szczepkowskich. Ta natomiast oddaje je w sukcesję Emilii z Dzimińskich Rybczyńskiej. W wyniku postępowania spadkowego po śmierci Emilii Rybczyńskiej, właścicielami dóbr wośnickich staje się jej córka Antonina żona Marcelego Gautier. Pani Antonina sprzedaje Wośniki Edwardowi Brzozowskiemu, dziedzicowi dóbr Taczów. Po śmierci Edwarda Brzozowskiego, właścicielką dóbr Wośniki zostaje w 1892 roku jego córka Eufemia Brzozowska, która w październiku 1896 roku sprzedaje je Władysławowi Pruszakowi. W dniu 25 lipca 1938 roku, Władysław daruje je synowi Maciejowi. Jemu to podczas wojny 1939-45, dobra te konfiskuje Generalne Gubernatorstwo. W listopadzie 1945 roku, Wośniki zostają przejęte przez Polski Skarb Państwa na cele reformy rolnej.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Wikipedia

Lämna ett svar