Odsłonięcie tablicy poświęconej królowi Stefanowi Batoremu w Tartu (Estonia)

27 września 2021 r., dokładnie w 488. rocznicę urodzin Stefana Batorego, w Tartu odsłonięto tablicę upamiętniającą wkład polskiego króla w rozwój miasta. Tablica z płaskorzeźbą przedstawiającą Stefana Batorego, stworzona przez estońskiego rzeźbiarza Tauno Kangro, znajduje się na zachodniej fasadzie głównego budynku Uniwersytetu w Tartu. Zastąpiła ona starą tablicę ufundowana przez Ambasadę RP w 2005 roku.

Tekst na nowej tablicy podkreśla ważne wątki historii Estonii, Węgier i Polski związane z dziedzictwem króla Stefana Batorego. Król Stefan Batory jest znaczącą postacią w historii stosunków polsko-estońskich. W latach swoich rządów w Polsce (1576-1586) nadał miastu Tartu biało-czerwoną flagę i założył tam kolegium jezuickie, które stało się kamieniem węgielnym założonego kilkadziesiąt lat później Uniwersytetu Dorpackim, gdzie w czasach zaborów studiowało około 2,5 tys. Polaków.

* * * * *

Uniwersytet został utworzony w 1632 przez króla Szwecji Gustawa Adolfa jako Universitas Gustaviana i powstał na fundamentach jezuickiego Gymnasium Dorpatense, utworzonego przez Stefana Batorego w 1583 (istniejącego do 1601 roku). Po krótkiej przerwie w czasie II wojny północnej uczelnia została reaktywowana w 1690 przez króla Szwecji Karola XI pod nazwą Universitas Gustaviana-Carolina. Później uniwersytet został przeniesiony do Parnawy. W 1802 na rozkaz cara Rosji Aleksandra I uczelnia powróciła do Dorpatu (dziś Tartu) jako Cesarea Universitas Dorpatiensis, gdzie działa do dziś. W latach 1898–1918 miała nazwę Uniwersytet Jurjewski (w związku z przemianowaniem Dorpatu na Jurjew). Językiem wykładowym uczelni był niemiecki, zaś od 1882 zaczęła się rusyfikacja przedmiotów, ostatecznie weszła ona w życie do 1898. Od 1919 do dziś językiem wykładowym jest estoński, choć w okresie okupacji sowieckiej, część przedmiotów wykładano po rosyjsku.

Uniwersytet Dorpacki posiadał zawsze dużą autonomię w zakresie doboru kadr i kształcenia. Był też jedyną na terenie państwa rosyjskiego uczelnią kształcącą teologów (w tym luterańskich pastorów) protestanckich. Od 1831, w związku z likwidacją przez władze carskie Uniwersytetu Wileńskiego i Uniwersytetu Warszawskiego, stał się głównym miejscem studiów Polaków z zaboru rosyjskiego, zarówno ze względu na przychylne Polakom stanowisko władz uczelni, jak i na opinię o wysokim poziomie kształcenia. W odróżnieniu od innych uczelni na ziemiach należących w tym czasie do Rosji, Uniwersytet Dorpacki prowadził liberalną politykę i unikał dyskryminacji Polaków. Na Uniwersytecie Dorpackim powstała, w roku 1828, najstarsza polska korporacja akademicka Konwent Polonia. W czasach radzieckich Uniwersytet znany był przede wszystkim jako ośrodek radzieckiej myśli semiotycznej – tartuska szkoła semiotyki kultury.

(LW)

Foto: W uroczystości odsłonięcia tablicy wzięli udział ambasadorowie Polski i Węgier – Grzegorz Kozłowski i Kristóf Forrai, a także przewodniczący Rady Miejskiej Lemmit Kapliński – wnuk Jerzego Kaplińskiego, który był znanym nauczycielem języka polskiego na Uniwersytecie w Tartu w okresie międzywojennym. Nie brakowało również przedstawicieli najważniejszych lokalnych instytucji naukowych i kulturalnych, m.in. rektora Uniwersytetu w Tartu, dziekana Bałtyckiego Kolegium Obrony, kierownictwa Estońskiego Muzeum Narodowego i Estońskiego Archiwum Narodowego oraz projektu Europejska Stolica Kultury 2024 (fot. archiwum – L. WEątróbski)

Lämna ett svar