PODRÓŻE PO POLSCE: Zamek w Świeciu. Krzyżacka rezydencja

Ruiny zamku w Świeciu, to pozostałości po krzyżackiej rezydencji. Zamek ten usytuowany został w widłach rzek Wisły i Wdy. Zbudowany on został w czternastym stuleciu z inicjatywy Guntera von Hohensteina.

Zamek ten nigdy nie był związany z grodem księcia Świętopełka II, który przypuszczalnie znajdował się wcześniej na przedzamczu obecnej budowli. Było to założenie dwuczłonowe, składające się z otoczonego parchamem domu konwentu i przedzamcza. Od zachodu dostępu do zamku broniło ufortyfikowane miasto, w to miejsce przeniesione z pierwotnej lokalizacji na skarpie po 1338 roku.

Zamek wodny

Był to jedyny zamek wodny, znajdujący się na terenie państwa krzyżackiego. Fundamenty wskazują, że planowano zbudować zamek czteroskrzydłowy, ale zrealizowano jedynie dwa skrzydła zamkowe. Charakterystyczną cechą zamku w Świeciu, były cztery cylindryczne baszty w jego narożach. Jedynie legendy mówią nam, że pełniły one role tymczasowych więzień.

Siedziba komturów

Zamek ten, był siedzibą komturów krzyżackich. Oblegany był przez wojska polskiej korony w roku 1410, kiedy to na polach Grunwaldu rozgrywana była bitwa z zakonem krzyżackim. W czasie wojny trzynastoletniej przejściowo znajdował się on w rękach polskich. W latach 1461–1502 był własnością rady miejskiej Torunia. W latach 1508–1772 funkcjonował jako siedziba polskich starostów królewskich.

Szesnaste stulecie

W połowie szesnastego wieku, świecki zamek przebudowany został w stylu renesansowym, przez kasztelana chełmińskiego Jerzego Konopackiego. Zniszczony on został następnie w czasie wojen szwedzkich w wieku wojen. Od tego momentu, nigdy nie został należycie odbudowany. Rozebrany on został częściowo przez władze pruskie, podobno dla pozyskania cegieł do innej budowy.

XIX wiek

Od 1859 roku, rozpoczęto prace zabezpieczające ruinę zamkową, a częściowa jej odbudowa nastąpiła po II wojnie światowej. Od 1875 roku, aż do okresu I wojny światowej, zamek w Świeciu znajdował się pod administracją władz budowlanych (Königliche Strobauverwaltung). W latach 1877–1878, przeprowadzono wstępne prace zabezpieczające jego konstrukcję zewnętrzną. W końcu XIX wieku konserwator prowincji zachodniopruskiej Johann Heine, wysunął propozycję przeprowadzenia konserwacji ruin zamku systemem Cohausena, w wyniku czego korony murów zostały pokryte betonowymi czapami.

Inwentaryzacja zamku

Na początku XX stulecia, Conrad Steinbrecht przeprowadził inwentaryzację ruin zamku. Wynika z niej, że ocalałe północne skrzydło posiadało częściowo zachowaną narożną wieżę północno-wschodnią i całkowicie zachowaną, masywną wieżę północno-zachodnią. Zachowały się także pomieszczenia piwniczne, skrzydła wschodnie oraz częściowo południowe i zachodnie. W 1898 roku, na terenie zamku odbył się pierwszy zlot IV okręgu nadwiślańskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Odtąd, aż do roku 1914, na obszarze przyzamkowym odbywały się regularnie ćwiczenia tego towarzystwa. W późniejszych latach wybudowano boisko sportowe, na którym w 1912 roku, odbyły się zawody sportowe. W restauracji „Zamkowa”, położonej niedaleko murów zamkowych, znajdowała się sala do ćwiczeń gimnastycznych.

Okres międzywojnia

W okresie dwudziestolecia międzywojennego ruiny zamku znalazły się pod zarządem Wydziału Dróg Wodnych, przejęte z rąk Niemieckiej Inspekcji Wodnej jako własność państwowa. Z zachowanych murów jedynie wieża znajdowała się w dobrym stanie technicznym i służyła Wydziałowi Dróg Wodnych, podobnie jak za czasów pruskiego zaboru, do obserwacji Wisły i sygnalizowania nadchodzącego niebezpieczeństwa powodziowego. Teren wokół ruin nie był wówczas ogrodzony i pozostałe mury nadal niszczały. Pomimo, że wejścia były zamurowane w zachowanych pomieszczeniach podziemi wieży wykryto nawet siedzibę i składnicę szajki złodziejskiej.

Obecnie trwa przewidywana na 2 lata renowacja zamku, po której zakończeniu zostanie tu zlokalizowany park miniatur.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Wikipedia

Lämna ett svar