Baczkowski Monastyr

Baczkowski Monastyr to drugi co do wielkości klasztor prawosławny w Bułgarii. Założono go w roku 1083 nad brzegiem rzeki Czepełarskiej w Rodopach (11 km od miasta Asenowgrad oraz 28 km od Płowdiw). Klasztor ten uważany był zawsze za ważny ośrodek edukacyjny – szczególnie w okresie wielowiekowej tureckiej okupacji. Jest także, po grobie Iwana Riłskiego, drugim największym miejscem pielgrzymek w Bułgarii. Można się nawet pokusić o stwierdzenie, że swoim mistycyzmem przewyższa nawet Riłski Monastyr.

Klasztor został założony w roku 1083 przez bizantyjskiego wodza pochodzenia gruzińskiego Grigorii Bakuriani oraz jego brata Abazji. Pod koniec XI wieku w monastyrze została otwarta szkoła, a w XIV wieku Patriarcha Ewtimij w monastyrze rozpoczęto dalszą działalność edukacyjną i religi. W czasach panowania tureckiego monastyr był jednym z głównym ośrodków, dzięki którym przetrwała tam religia, piśmiennictwo i tożsamość narodowa Bułgarów.

Z najstarszych zabudowań monastyru zachowała się do dnia dzisiejszego jedynie dwupoziomowa kostnica (znajduje się 400 m na wschód od obecnych zabudowań monastyru). Malowidła ścienne kostnicy to jedne z najcenniejszych przykładów sztuki wschodnio-chrześcijańskiej z XI i XII wieku. Wypisane są też nazwiska mecenasów monasteru. Przy wejściu narysowany jest w całej okazałości car Iwan Aleksander.

W XVII wieku budynki monastyru zostały odnowione. Obecnie, we wnętrzu monastyru, można wyróżnić dwa dziedzińce – północny i południowy. Główna cerkiew w monastyrze „Św. Bogurodzicy” została wybudowana w 1604 roku, a malowidła wykonano w 1643 roku i odnowiono w 1850 roku. W cerkwi przechowywana jest uznawana za cudotwórczą ikona Bogurodzicy Eleusa. Ikona pochodzi z roku 1310 i ma srebrne elementy. Obok jest piętrowa cerkiew „Św. Archanioły” z XIII – XIV wieku, a w południowym dziedzińcu znajduje się cerkiew „Św. Nikoła” (1834 – 1837).

Przy wejściach do cerkwi Św. Nikoły i Św. Archaniołów znajdują się malowidła Zachariego Zografa z 1840 – 1841 roku. Warto odnotować, że mają one nie tylko wartość artystyczną, ale także dokumentalną. Są tam bowiem portrety znanych osobistości z Płowdiw, a także autoportret samego Zachariego Zografa.

W budynkach monastyru znajduje się również imponujące pomieszczenie jadalni dla mnichów. Zostało wybudowane w 1643 roku z kamieni i cegły. Ściany jadalni pokrywają malowidła, a to znajdujące się na ścianie północnej jest dziełem Zachariego Zogarafa (1843) i przedstawia widok monastyru i jego okolic. Monastyr posiada wreszcie własne muzeum. Do eksponatów zaliczyć można przedmioty cerkiewne, stare książki religijne, stare monety, ikony oraz dekoracje jubileuszowe. Będąc w okolicach Płowdiw trzeba tam koniecznie zajrzeć.

Leszek Wątróbski

Foto: Leszek Wątróbski i archiwum

Lämna ett svar