PODRÓŻE PO POLSCE: Historia młynów w Polsce. Zwiedzając młyn Jędrów

Pani Maria Jadwiga Kulińska historyk mieszkający w świętokrzyskich Osinach, zabrała członków Towarzystwa Historycznego „Renesans” ze Skarżyska- Kamiennej, na wycieczkę do pobliskiego Suchedniowa, aby tam na specjalnym wykładzie posłuchać o historii młynarstwa w Polsce. Wykład ten miał miejsce wokół grobli wodnej przy młynie Jędrów.

Pierwsze młyny napędzane były siłą mięśni zwierząt i ludzi. Były to tak zwane młyny dreptakowe. Dopiero wynalezienie silnika wodnego, pozwoliło na mechanizację procesu przetwórstwa zbożowego. Najstarszy młyn wodny, powstał prawdopodobnie w I wieku p.n.e. w Azji Mniejszej. W roku 65 p.n.e., dokładnie został opisany młyn przynależący do pałacu króla Mitrydatesa Pontyjskiego w Kabirii.

Pomysł  Witruwiusza

W 23 roku p.n.e. opisał dokładnie młyn włoski i jego pracę, rzymski architekt Witruwiusz. Ze słonecznych  Włoch, młyny trafiły na Wyspy Brytyjskie, a stamtąd do Niemiec i Francji. Bardzo nietypowe młyny budowano na Krymie, a były one młynami typowo podziemnymi, napędzanymi przez zwierzęta i służbę, którą w ten sposób karano.

Polskie młyny

W Polsce ślady najstarszego młyna (mącznicy) datowanego na X stulecie, złożonego z kilku napędzanych ręcznie żaren, odkryto w Biskupinie. Pod koniec XIV wieku zaczęto budować młyny wodne. Wcześniej jednak tego nie czyniono, ze względu na wierzenia ludowe, tak zwane Krywe, krótko mówiąc był to zakaz grodzenia rzek, które były darami Matki Natury. Odmianą młynów wodnych były tak zwane młyny pływające. W Polsce, były one zwane pływakami lub bździelami. Odmianą tego młyna był ,, klepak”, czyli inaczej mówiąc młyn wodny składający się z części wybudowanej na wbitych w dno rzeki palach. Archeolodzy dotychczas odnaleźli w Polsce pozostałości po trzech młynach wodnych, a mianowicie w Otalążku, w Ptakowicach oraz w Mniszku.

Młyny wietrzne 

Ten rodzaj młynów, powstał pod koniec XVIII stulecia, były one zwane wiatrakami.  Ich praca była uzależniona od siły wiatru. W Anglii powstał oparty na podobnym systemie wiatrowymi, młyn napędzany maszyną parową. Pierwszym młynem parowym w Polsce, był młyn wybudowany w 1825-27 w Warszawie na Solcu.

Suchedniowski młyn Jędrów

Młyn Jędrów jest jednym z ostatnich, wielkich młynów z zachowaną częścią urządzeń technicznych wraz z kanałami roboczymi. Pierwsze wzmianki o obiektach wodnych na ulicy Koszykowej w Suchedniowie, pochodzą już z XVI wieku. Całkiem możliwe, że w miejscu gdzie teraz stoi młyn znajdowała się kuźnica Andryszów. Zachowany do dzisiaj budynek pochodzi z 1885 roku. Młyn w czasach swojej świetności napędzany był turbiną Francisa o mocy 15 KM, zachowaną do dnia dzisiejszego.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

 

 

Lämna ett svar