PODRÓŻE PO POLSCE: Bielsko-Biała. Historia miasta na Śląsku

Bielsko-Biała (Bielitz-Biala) to urocze miasto, rządzące się prawami powiatu usytuowane w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim u stóp Beskidu Śląskiego.

Archeolodzy datują powstanie miasta na XIII stulecie. Pierwsza pisemna wzmianka o tym mieście, pochodzi z roku 1312. Pojawia się ona w dokumencie wydanym przez księcia cieszyńskiego Mieszka. Dotyczy ona podarowania wiernym mieszczanom bielskim lasu między Kamienicą a Mikuszowicami. Powstało wtedy około 70 wsi,   co poświadcza prowadzoną wówczas wielką akcję osadniczą w księstwie cieszyńskim, w oparciu o rodzimą ludność słowiańską. Wyraźnie odróżniało się na tym tle osadnictwo wokół Bielska, gdyż powstała tu tak zwana wyspa i okazała się być ona największą i najbardziej zwartą strefą osadnictwa niemieckiego. Pomogło to przetrwać tu kulturze niemieckiej nieprzerwanie do 1945 roku.

Oczko w głowie Wacława II

W chwili założenia miasta Bielska, całe księstwo cieszyńskie, znajdowało się od lat w orbicie zainteresowania króla czeskiego Wacława II. On to nawiązał sojusz z Mieszkiem cieszyńskim w 1292 roku, co ułatwiło mu zdobycie krakowskiego tronu w 1300 roku. Zwieńczeniem powstałych w ten sposób relacji Mieszka i jego syna Kazimierza z królem Czech był hołd lenny złożony przez stronę polską Janowi Luksemburskiemu. Księstwo Oświęcimskie zostało sprzedane polskiemu królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi, a rzeka płynąca przez miasto stała się granicą dwóch monarchii, oświęcimskiej i bielskiej.

Wyrób tekstyliów

Od czasów nowożytnych dzieje Bielska związane były z wyrobem tekstyliów. Najprężniejszymi cechami rzemieślniczymi w mieście był cech sukienniczy i tkacki.  Do innych znaczących gałęzi gospodarki, należały też produkcja ceramiczna, browarnictwo i handel.

Żyzna gleba dla protestantyzmu

Bardzo, okazało się żyzną glebą dla założeń religijnych Marcina Lutra. Było to pierwsze miasto na terenie Księstwa Cieszyńskiego, w którym rozpowszechniły się jego nauki, już na przełomie lat 30. i 40. XVI wieku, Również później w Bielsku znajdowała się najsilniejsza gmina protestancka na całym Śląsku Cieszyńskim, która uzyskała przywilej gwarantujący, że w mieście będą odbywać się wyłącznie luterańskie nabożeństwa.

Na bielskim zamku

Na bielskim zamku rządził Jan Trzanowski. Protestancki charakter Bielsko zachowało również po wojnie trzydziestoletniej, gdzie musiały się już wówczas odbywać tajne nabożeństwa luterańskie, ponieważ wszędzie nastał katolicyzm.

Przemysł bielski

Rok 1806, to czas kiedy w ośmiu bielsko-bialskich manufakturach uruchomiono przędzarki maszynowe, jest to początek rozwoju przemysłu. W ciągu XIX wieku region bielsko-bialski stał się jednym z trzech centrów przemysłu włókienniczego.  Hale fabryczne i kominy rozrzucone po całym mieście, stały się nieodłącznym elementem panoramy miasta. Druga połowa XIX wieku jest określana jako złoty wiek Bielska – Białej. Obok fabryk powstawały eleganckie wille bogatych przemysłowców, pełne przepychu kamienice i gmachy publiczne chociażby takie jak teatr miejski, poczta, ratusz, które były inspirowane architekturą stolicy Austrii.

Dwudziestolecie międzywojenne

Okres międzywojenny upłynął pod znakiem nowych inwestycji. Powstało tutaj między innymi lotnisko Aleksandrowice. Napływ polskich urzędników i nauczycieli zwiększył odsetek ludności polskiej, niemniej jednak miasto zachowało swój przeważająco niemiecki charakter. Właśnie w Bielsku miała swoją siedzibę prohitlerowska Partia Młodoniemiecka, zwana (Jungdeutsche Partei in Polen). Jej lider Rudolf Wiesner, został w trakcie okupacji hitlerowskiej burmistrzem Bielska.

Okres powojenny miasta

Armia Czerwona wyzwoliła w roku 1945 miasto spod okupacji hitlerowskiej. Polacy po miejscowych Niemcach zajmowali dobra nieruchome. Nowy organizm miejski liczył 55 tysięcy mieszkańców i został włączony w skład województwa katowickiego. Epoka komunistyczna charakteryzowała się przede wszystkim dalszym rozwojem przemysłu.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Lämna ett svar