PODRÓŻE PO POLSCE: Świdnik. Miasto z epoki kamienia

Świdnik to miasto leżące we wschodniej Polsce, w województwie lubelskim. Najstarsze ślady bytności człowieka w okolicach Świdnika, pochodzą ze schyłku młodszej epoki kamiennej.

Ślady bytności człowieka znajdowane we wsiach okalających Świdnik, datowane są na 3000 lat p.n.e. W okresie wczesnego średniowiecza teren okolic dzisiejszego Świdnika, należał do kasztelanii lubelskiej. Tak więc historia Świdnika i jego okolic związana jest do dzisiaj z dziejami pobliskiego Lublina.

Nazwa miasta została przyjęta po wojnie od nazwy wsi, której najbliżej była usytuowana Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego. Termin Świdnik to nazwa wodna, pochodząca od ruskiego słowa „svyd”, czyli mokry lub wilgotny. A więc nazwa ta może dotyczyć terenów podmokłych, a także leśnych. Trzy wioski noszące nazwę Świdnika są przedzielone od miasta lotniskiem i ich odległość od centrum wynosi ok. 5 kilometrów. Wioski te to Świdnik Duży, Świdnik Mały i Świdniczek. Najwcześniej pojawia się nazwa Świdnika w 1326 roku i  jest to pierwsza w źródłach historycznych, wzmianka o istnieniu wsi Świdnik.

Pierwsze wzmianki o Świdniku pochodzą z 1392 roku, kiedy w źródłach historycznych pojawia się nazwa Świdnika Wielkiego jako (Maior Świdnik bądź Magna Swydnyk). W tym roku król Władysław Jagiełło, nadał sołectwo królewskie Piotrowi z Moszny, a cała wieś została ulokowana na prawie niemieckim. W latach 1393–1421 pojawia się nazwa Świdnika Małego (Świdnik Minor), który w 1442 roku, został przez Władysława Warneńczyka, zapisany czterem braciom z Hadynowa czyli z Podlasia. W 1450 roku, pojawia się nazwa Świdniczek. W latach 1470–1480 wieś była własnością prebendarza zamku lubelskiego. Data pojawienia się Świdnika to przeniesienie go przez króla Władysława Jagiełłę, na prawo średzkie. Nadał on wtedy Piotrowi z Moszny sołectwo z dwoma łanami, łąkami i karczmą.

Inna data to rok 1497, gdy Jan Olbracht nadał mansjonarzom na zamku w Lublinie,  pewne dochody ze wsi Świdnik. A był tu folwark, 32 kmieci na 21 łanach, 14 zagród i karczma.

W okresie XVII i XVIII stuleciu, wsie Świdnik pojawiają się na kartach historii głównie za sprawą wystąpień chłopskich. Jako sławnego okrutnika przedstawia się dzierżawcę Świdnika Dużego Michała Romanowskiego. Kazał on chłopom odrabiać pańszczyznę wbrew prawu, aż sześć razy w tygodniu. Walkę z nim prowadzili chłopi nieprzerwanie w latach 1690–1703. Z kolei w 1712 roku, na chłopów spadły represje za wystąpienie przeciwko panu w wójtostwie Świdnik Mały. Natomiast w 1745 roku, chłopi ze Świdnika Dużego i Małego zniszczyli zasiewy i budynki wójtostwa.

W 1795 roku, wsie o wspólnej nazwie Świdnik zostają włączone do zaboru austriackiego. Następnie w 1809 roku, zostają one przyłączone do Księstwa Warszawskiego. Od 1815 roku znajdują się one w Królestwie Kongresowym. W okolicach Świdnika w 1863 roku, toczyły się walki podczas powstania styczniowego. Zakończyły się one klęską pod Fajsławicami dnia 24 sierpnia 1863 roku. Wydarzenia te upamiętnia pomnik poległych powstańców styczniowych, wzniesiony w Lesie Dominowskim w okolicach Świdnika.

Pierwszą kolej poprowadzono przez Świdnik w 1877 roku, wraz z budową Kolei Nadwiślańskiej. W okresie I wojny światowej, tereny Świdnika stały się miejscem zażartych walk wojsk rosyjskich i austro-węgierskich. Walki toczyły się o linię kolejową Lublin–Chełm dnia 20 sierpnia 1914 roku. Ich efektem było pokonanie armii rosyjskiej i okupacja tych terenów przez wojska austro-węgierskie. Pamiątką po tych walkach jest cmentarz wojskowy żołnierzy obu armii leżący na skraju lasu. Od 1915 roku, do listopada 1918 roku tereny Świdnika były pod wojskową okupacją austriacką. Od listopada 1918 roku, tereny te weszły w skład niepodległego państwa polskiego.

Na przełomie XIX i XX wieku, zauważono w Świdniku specyficzny mikroklimat, sprzyjający wypoczynkowi i turystyce. Jest tu optymalne miejsce do leczenia chorób układu kostnego, szczególnie reumatyzmu.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Ewa Michałowska-Walkiewicz

Lämna ett svar