Lövstabruk i Ojciec Szwedzkiego Przemysłu

Historia Lövstabruk związana jest nierozerwalnie z działalnością Louisa De Geer (1587-1652) nazywanego Ojcem Szwedzkiego Przemysłu. W XVII wielu był to największy ośrodek przemysłu metalurgicznego w Szwecji, znany z jakości swoich wyrobów.

Osada wraz z okazałym pałacem położonym w pięknym parku położna jest ok. 150 kilometrów od Sztokholmu na północ, w komunia Tierp. Najlepiej dojechać tu skręcając za Uppsalą w drogę numer 290 w kierunku Österbybruk (to również miejscowość znana z przemysłu metalurgicznego, zresztą należąca kiedyś, podobnie jak Lövsta, do rodziny De Geer), a później już w kierunku Lövstabruk.

Z dwóch stron (południowej i północnej) głównej drogi prowadzącej bezpośrednio do majątku, ustawione są bramy wjazdowe, a cały teren otoczony jest murem.

Król szwedzki Gustaw II Adolf – pisze w książce Oliwa 1627″ Eugeniusz Kaczorowski (Bellona 2008) – dając szlachcie szerokie przywileje gospodarcze i polityczne, równolegle popierał mieszczaństwo, gdyż ono właśnie uczestnicząc aktywnie w rozwoju gospodarczym Szwecji, wyrastała na silnego partnera politycznego. ”Gwałtowny rozwój przemysłu metalurgicznego wiązał się ściśle z agresywnymi planami królów szwedzkich. Twórcami szwedzkiego przemysłu metalurgicznego byli w zasadzie imigranci – Walonowie i Flamandczycy. Dzięki niderlandzkim kapitałom i specjalistom, zwłaszcza dzięki aktywności Holendra Louisa de Geer zbudowano w Finspång w Östergötlandzie zakłady zbrojeniowe dostarczające dział i kul dla armii i floty szwedzkiej. Samowystarczalność Szwecji pod względem produkcji broni miała ogromne znaczenie w wyposażeniu armii szwedzkiej i przygotowaniu jej do prowadzenia wojen.

Po raz pierwszy Lövstabruk wspominana jest jako ośrodek przemysłu metalowego już w 1578 roku – na terenie dzisiejszego majątku znajdowały się niewielkie piece do odlewania żelaza, które wkrótce przeszły pod władanie Korony. Po dość zawiłych historiach własnościowych tereny te przeszły na własność najpierw Kristiny av Holstein-Gottorp, a później zostały wyarendowane rodzinie De Geer. Początkowo przedłużano tylko prawo użytkowania majątku, wreszcie w 1643 roku De Geerowie kupili Lövstabruk, a także leżące w okolicy Österby, Gimo i kilka innych. Akt sprzedaży podpisała w roku 1646 królowa Kristina.

Zatrudnieni w majątku i przy produkcji Walonowie uczynili, że Lövsta stała się wiodącym ośrodkiem hutniczym i metalurgicznym. W 1719 roku, za czasów zarządzania majątkiem przez Charlesa De Geer, podczas najazdu rosyjskiego cała posiadłość spłonęła, ale później została odbudowana. Nie tylko część przemysłowa, ale także pałac i kościół. Pod koniec XVIII wieku konkurencja przemysłowa osłabiła znaczenia Lövsty, a w 1926 roku produkcję całkowicie zaniechano. Wszystkie kuźnie zostały rozebrane.

W parku można dzisiaj zwiedzać pałac, którego najstarsza część pochodzi prawdopodobnie z 1615 roku. Pierwotnie pałac wyglądał imponująco, miał 186 okien w głównym budynku, 92 okna w skrzydle południowym i 44 pod dachem. Miał – prawdopodobnie 5 skrzydeł – tak wynika z rysunków jakie zachowały się w Suecia antiqua et hodierna. Po wspomnianym zniszczeniu przez Rosjan został odbudowany w mniejszej skali, ale i tak imponował: południowy pawilon przeznaczono na zbiory fauny i flory Charlesa De Geer: znalazły się tutaj kolekcje żab, węży, gadów, motyli i owadów, które po śmierci znanego biologa i badacza przekazano do Szwedzkiej Akademii Nauk. Po odbudowie i przebudowie, pałac uznawany był za jeden z najbardziej nowoczesnych w Szwecji.

Wrażenie robi nie tylko pałac, ale także zabudowa osady. Wzdłuż głównej ulicy (Stora Gatan) ciągnie się szereg budynków (w dwóch rzędach), w których mieszkali pracujący tutaj Walonowie. Dzisiaj część z nich nadal pełni funkcje mieszkalne, w części urządzono galerie sztuki, sklepiki i warsztaty rzemieślnicze. Warto odwiedzić mały kościółek, który zbudowano tutaj w 1727 roku. Uwagę zwracają barokowe organy (ponoć jedne z najwspanialszych na świecie) zbudowanych przez Johana Nicklasa Cahmana w 1728 roku. Latem można tutaj wysłuchać koncertów organowych – warto zawczasu zamówić bilety, koncerty ściągają tłumy turystów.

W kafejkach i restauracjach serwowane są szwedzkie dania, które popija się tutaj specjalnym piwem Leufsta öl z miejscowego browaru.

W okresie letnim organizowane są na terenie Lövstabruk różne imprezy plenerowe, zarówno dla dzieci jak i starszych.

Opuszczając osadę przez bramę północną dojedziemy po zaledwie 2 kilometrach do cmentarza, gdzie pochowani są przedstawiciele rodziny De Geer. Warto tu się zatrzymać. Olbrzymi sarkofag stojący na samym końcu tego niewielkiego cmentarza robi niezwykłe wrażenie – tu pochowany został twórca świetności Lövstabruk – Louis De Geer.

STREFA.SE

Foto: Tadeusz Nowakowski

 

 

 

Lämna ett svar