Słowo solidarność znaczyło zawsze dla Polaków tak wiele…

Z Romanem Śmigielskim z Danii, przewodniczącym Jury XI Edycja Konkursu 2020 ”Być Polakiem” (i przewodniczącym jury V grupy filmowej) rozmawia Leszek Wątróbski

To już XI edycja wydarzenia, które służy umacnianiu tożsamości narodowej dzieci i młodzieży polskiej urodzonej poza granicami Polski i wychowującej się w miejscu zamieszkania…

Przed jedenastu laty, w pierwszej edycji konkursu „Być Polakiem”, tematem wiodącym konkursu było „Wspomnienie Solidarności w mojej rodzinie”. Nadesłane wtedy prace konkursowe potwierdziły tezę, że wolność wywalczyliśmy wspólnie, Polacy zamieszkali w Polsce i Polacy rozsiani po całym świecie.

Od zarania dziejów Polacy solidaryzowali się z innymi nacjami walcząc „o wolność naszą i waszą” – m.in.: król Jan III Sobieski kierował odsieczą wiedeńską; Józef Bem przewodził wojskom węgierskim; Jan M. Czajkowski, znany też jako Sadyk Pasza, walczył u boku Turków; Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Puławski walczyli o wolność Stanów Zjednoczonych; liczni Polacy brali udział w hiszpańskiej wojnie domowej w latach 1936-1939; Polacy walczyli na wszystkich frontach II wojny światowej i mieli decydujący udział w „Bitwie o Anglię”; Polacy w czasie okupacji niemieckiej pomagali Żydom czy wreszcie Polacy odegrali kluczową rolę w obaleniu komunizmu.

 

W tym roku uwagę uczestników skierowano na słowo solidarność…

…jest to rok jubileuszu 40-lecia rejestracji NSZZ Solidarność. Słowo solidarność znaczyło zawsze dla Polaków tak wiele, bo było symbolem odpowiedzialności, jedności i współpracy. Chcieliśmy poprzez polskie „okulary”, spojrzeć na różnie odczuwane barwy i odcienie polskości i związanej z nią solidarności.

Z powodu pandemii było w tym roku mniej uczestników niż w latach poprzednich…

… ale dużo więcej niż spodziewali się organizatorzy. Prace nadesłano praktycznie z całego świata. Poprzeczkę z naszymi wymaganiami zawiesiliśmy wysoko. Zapytaliśmy uczestników, czy wiedzą co to jest solidarność i czy powinniśmy być solidarni z Polonią oraz z Polakami w ojczyźnie i wreszcie ze społeczeństwem kraju, w którym obecnie mieszkamy.

W tegorocznej edycji konkursu „Być Polakiem” brały tradycyjnie udział:  dzieci,  młodzież i nauczyciele…

Łącznie nadesłano 598 prac. Wyrażamy wielkie uznanie wszystkim autorom. Tegoroczny poziom był wyjątkowo wysoki. Chcieliśmy temat solidarności poszerzyć o otoczenie, w którym żyjemy. NSZZ Solidarność dla dzisiejszej młodzieży to już raczej prehistoria – tak jak dla nas bitwa pod Grunwaldem.  I faktycznie większość nadesłanych prac była o solidarności globalnej, a nie o NSZZ Solidarność. Uczestnicy konkursu podkreślali, że musimy być solidarni z Polską, ale także z całym światem i jego obecnymi problemami. Nagrodziliśmy 3 filmy: dwa z Uzbekistanu i 1 z Irlandii. Mnie osobiście, a byłem także przewodniczącym jury V grupy filmowej, spodobały się 2 filmy z Uzbekistanu. Pierwszy z nich to Solidarność przez sztukę Katarzyny Boczkowej oraz drugi Świat Motyli Alana Turachanowa. Osobiście najbardziej wzruszył mnie film Świat Motyli – ukazujący działania polskiej organizacji w Uzbekistanie. Organizacja ta jest sponsorowana przez prywatne osoby z Polski w imię solidarności. Jedną z jej sekcji jest grupa baletowa. I ta właśnie jej członkowie poszli z tańcem motyli do szpitala onkologicznego dla dzieci kazachskich. W taki właśnie sposób Polacy z Uzbekistanu solidaryzowali się z kazachskimi dziećmi chorującymi na nowotwory. Poszli tam raz jeszcze, w dzień św. Mikołaja, z upominkami dla tych samych chorych muzułmańskich dzieci. Na tym polega, moim daniem, prawdziwa solidarność ze wszystkimi – nawet różniącymi się od nas religią czy kolorem skóry. W podobnym duchu był film 10-letniej Dominiki Pilarczyk z Irlandii.

Było też wiele innych równie ciekawych prac mówiących, że dzisiaj trzeba być globalnie solidarnym. Generalne przesłanie tegorocznego konkursu, to potrzeba solidarności z całym światem, a nie zamykanie się wyłącznie we własnym najbliższym środowisku rodzinnym.

Gala konkursu odbyła się w na Zamku Królewskim w Warszawie…          

… na początku sierpnia br. To już 10-letnia tradycja. W tej uroczystości brali też udział, obok laureatów i uczestników konkursu, m.in. marszałek Sejmu RP – Elżbieta Witek; pomysłodawczyni i organizatorka konkursu, poseł Joanna Fabisiak, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Jan Dziedziczak, prezes Wspólnoty Polskiej Dariusz P. Bonisławski i rektor Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie Tomasz J. Kaźmierski.

Podczas uroczystego zakończenia konkursu odczytałem list-przesłanie przewodniczącej Rady Polonii Świata Teresy Berezowskiej z Kanady do organizatorów i uczestników konkursu: prezesa Fundacji „Świat na tak” – Joanny Fabisiak, wiceprzewodniczącej Rady Polonii Świata – Heleny Miziniak oraz prezesa Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” – Dariusza Piotra Bonisławskiego.

Oto fragmenty tego listu-przesłania: Temat tegorocznego konkursu jest „Solidarność. Czy obecnie jest potrzeba, aby być solidarnym z Polską i Polakami żyjącymi w kraju oraz poza jego granicami” to piękny i ciekawy temat, choć wydaje się trudnym zadaniem nie tylko dla młodzieży, ale też dla dorosłych – czytamy w liście-przesłaniu  Teresy Berezowskiej z Kanady. I dalej: Drodzy uczestnicy, osobiście uważam, że fakt, że mieszkacie i wychowujecie się w różnych krajach i środowiskach, powoduje, że macie globalne spojrzenie na świat. Mieszkając za granicą całe moje życie wiem, że mam obowiązek być także solidarną w stosunku do Kanady, gdzie mieszkam i gdzie się wychowałam. Mimo to kocham Polskę, mam dużą rodzinę, która mieszka w Polsce, a moja praca społeczna jest związana z Polonią, a tym samym z Polską. Od małego zucha jestem członkinią Związku Harcerstwa Polskiego działającego poza granicami Kraju. Przez tę organizację poznałam Polaków mieszkających na całym świecie. Jako harcerze składamy przyrzeczenie „służenia Polsce”, ale także obiecujemy „rzetelną służbę dla kraju zamieszkania”.

Dodam jeszcze tylko, że wszystkie nagrody i sam pobyt laureatów w Polsce sfinansowały głównie: Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” oraz organizacje z Wielkiej Brytanii: Fundacja Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, Zjednoczenie Polek i Polska Macierz Szkolna. A nasze jury składało się z ponad 30 osób. Byli to przedstawiciele Polonii z całego świata, przeważnie nauczyciele i działacze polonijni stanowiący ponad 90% łącznej liczby jury. Pozostałe 10% to rodacy z kraju. Sami też, ze swoich środków, opłaciliśmy koszty podróży do Polski. Byliśmy natomiast gośćmi, w czasie tegorocznego pobytu, i nie ponieśliśmy w pełni kosztów związanych z noclegami i wyżywieniem.                                                                                              –

Rozmawiał: Leszek Wątróbski

Konkurs „Być Polakiem” jest realizowany dla głębszego uświadomienia i umocnienia tożsamości narodowej oraz rozwoju podstaw patriotycznych i społecznych dzieci i młodzieży mieszkającej poza granicami Polski w wieku 6-22 lat (pod warunkiem, że są uczniami albo studentami). Jego celami są m.in.: przygotowanie do pełnienia roli „Ambasadora Polskości” w kraju zamieszkania; poznawanie historii Polski splecionej z historią swej rodziny; doskonalenie sprawności języka polskiego i ukazanie bogactwa dwukulturowości i dwujęzyczności. Organizatorami Konkursu są: Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, Polska Macierz Szkolna w Wielkiej Brytanii oraz Fundacja „Świat na Tak”. Formami prac konkursowych mogą być: prace plastyczne w dowolnej technice (ewentualnie uzupełnione tekstem); prace pisemne w języku polskim (np. opowiadane, reportaż, wywiad, wiersz, pamiętnik, esej itp.); prace mogą być wzbogacone ilustracjami i zdjęciami, które są własnością autora i nie dłuższe niż 12 tys. znaków; prace filmowe w polskiej wersji językowej lub zawierające polskie tłumaczenie, nie dłuższe niż 10 minut, w formatach .mov, .avi, .wmv, .mp4.

Lämna ett svar