Słynni Szwedzi: Fredrik Sträng

Po tragicznym wypadku Görana Kroppa w Rocky Mountains Fredrik Sträng uznawany jest (choć nie przez wszystkich) za najwybitniejszego, żyjącego szwedzkiego alpinistę. Poza Koroną Ziemi (Seven Summits, najwyższe szczyty 7-miu kontynentów) ma on na swym koncie jak dotąd 7 himalajskich 8-tysięczników, choć w przypadku Shisha Pangma osiągnął ”tylko” boczny wierzchołek, także przewyższający tę granicę.

Jego rekord odnotowany przez wykaz Guinnessa – 7 szczytów w ciągu 7 miesięcy (25.5.-2.12.2006) wytrwał tylko niecałe 2 miesiące, do momentu uznania osiągnięcia Kanadyjczyka Daniela Griffitha. Wyrażano natomiast wątpliwości czy był on pierwszym Szwedem z Koroną Ziemi, bowiem para Martin Letzter – Olof Sundström skompletowała 7 szczytów w latach 2003-2006 dobijając do mety kilka dni wcześniej od Stränga a ponadto zjechali oni ze wszystkich wierzchołków na nartach, co już samo w sobie stanowiło inny rekord Guinnessa.

Okazało się jednak, że gromadzili oni Koronę lżejszym wariantem z Góra Kościuszki jako najwyższym punktem Australii i dopiero w styczniu 2007 dodali wejście na Puncac Jaya (Carstensz Pyramid), najwyższy punkt Oceaniii. Na Aconcaguę weszli natomiast trudniejszą drogą, przez Lodowiec Polaków, jako że Dolina Horcones nie umożliwia zjazdu na nartach.

Już w rok po skompletowaniu Korony Ziemi podjął Fredrik Sträng próbę wejścia na K2. Ambitne przedsięwzięcie zakończyło się katastrofą – 11 ofiar śmiertelnych – zaś udział Fredrika ograniczył się do akcji ratunkowej, dobrze udokumentowanej w szwedzkich mediach a później w jego książce – ”K2 na śmierć i życie”. Ten opis należy w moim przekonaniu do wyjątkowo uczciwych i otwartych na tle znanej literatury alpinistycznej.

Powodowany ambicją wszechstronnego oświetlenia wydarzeń, zawarł Sträng w książce także wypowiedzi, wspomnienia i punkty widzenia innych uczestników wyprawy, a także swoich rodziców, które, mimo pewnych powtórzeń, wzbogacają narrację. Najbardziej wartościowa wydaje się profesjonalna ocena sytuacji, przytrafiających się coraz częściej podczas wypraw komercyjnych, gdzie niedoświadczeni i źle przygotowani wspinacze znajdują się w sytuacjach nad którymi nie panują, w miejscach jak Hillary Step na Evereście czy Bottleneck na K2. Tłok na trasie wywołuje braki w trzeźwej ocenie sytuacji, czasu i własnych możliwości.

Równie ważny wydaje się instynkt samozachowawczy autora połączony z odpowiednią dozą zdrowego rozsądku. Fredrik na ogół wie kiedy należy zawrócić: na Evereście w r.2005, na K2 w 2007, dwukrotnie na Aconcagua, zanim nastąpił trzeci, udany atak.

Drogi Fredrika Stränga poprzez Koronę Ziemi krzyżowały się parokrotnie z wejściami mniej profesjonalnej pary Letzter-Sundström, którzy otwarcie deklarują swój niemal nonszalancki stosunek do przygody i wspinaczki, stanowiący niemal odwrotność ostrożności i poczucia odpowiedzialności jakie przejawia Sträng. Są oni jednak równie ofiarni w akcjach ratunkowych, zarówno na północnym zboczu Everestu jak w masywie Vinsona na Antarktydzie. Także ich osiągnięcia budzą sympatię i podziw. Korona Ziemi w 3 lata osiągnięta została minimalną ceną, niemal bez sponsorów, z improwizacją i dużą dozą humoru, co widać wyraźnie na kartach ich książki.  Nie mają oni jednak żadnych możliwości kontynuacji Korony Himalajów i nie leży to zresztą w ich ambicjach. Niemal prawidłową pisownią nazwy Mt. Kosciuszko oraz wyraźnym wyeksponowaniem Lodowca Polaków na Aconcagua można chyba obciążyć polskie korzenie Martina.

Wśród filmów Fredrika Stränga znajdujemy w ”7 summits” nieco powtórzeń. I nie wygląda to na film, raczej robi wrażenie dokumentalnego programu,. Z wieloma statycznymi, werbalnymi, pedagogicznymi wyjaśnieniami wprost do kamery, na przemian po szwedzku lub angielsku. Ale ambicje pedagogiczne potrafią też płatać figle. Przerywniki akcji to kamera panoramująca wzdłuż globalnej mapy znajdującej niekiedy błędne, przestarzałe  koty poszczególnych szczytów.

Dokumentalny materiał wykorzystał Sträng także w ”Tajemnicy Everestu”, gdzie jego wejście ukazane jest w montażu równoległym ze zdjęciami ostatniej próby Mallory’ego w r. 1924. Jego ciało odnaleziono dopiero w roku 1999 i nadal nie ma pewności, czy Mallory i partner Andrew Irvine osiągnęli szczyt. Znane są wcześniejsze filmy (i książki) poruszające ten kontrowersyjny problem (m.in. David Breashears), a film Stränga to pierwsza w Szwecji próba w tym kierunku.

”Krzyk z dachu świata” – film o wyprawie na K2, rozkłada się na kilka głosów. Obrazy akcji komentowane są przez uczestników wyprawy i akcji ratunkowej. Zarówno wydarzenia na K2 i płynące z nich wnioski pozostają w wyraźnej symbiozie z poglądami już wyrażonymi w jego książce.

Aleksander Kwiatkowski

Książki:
Fredrik Sträng, Per Johnsson: 7 berg, 7 kontinenter, 7 månader (7 szczytów, 7 kontynentów, 7 miesięcy),  Stockholm 2007 Bonniers
Fredrik Sträng, Per Johnsson: K2 – på liv och död (K2 – na śmierć i życie)  Stockholm 2009 Forum
Martin Letzter, Olof Sundström: Ad hoc rocks – Seven Summits på skidor (7 szczytów na nartach),  Stockholm 2008 Prisma
Filmy:
Fredrik Sträng och Mysteriet på Everest (FS i Tajemnica Everestu)
Zdjęcia: Fredrik Sträng, Fredrik Blomqvist
Prod. Blomqvist Prod., TV3 AB 2007 23′, 3.3.2007 TV4
7 Summits
Zdjęcia: Fredrik Sträng, Kristoffer Lindgren
Prod. Frameline AB, TV4 2008  44′,  6.1.2008 TV4 Sport
Ett rop från världens tak (Krzyk z dachu świata) 
Zdjęcia: Fredrik Sträng i in. m fl
Prod.: Tomas Axelsson, Mastiff AB 2009  50′,  5.1.2010 TV1
Foto: Wikipedia

Lämna ett svar