Smak świąt

Wigilia po polsku czy po szwedzku? Takie wątpliwości najczęściej mają Polacy/Polki, którzy żyją w Szwecji w małżeństwach szwedzko-polskich. Najczęściej kończy się na jakimś kompromisie. Na wigilijnym stole są więc i małe kulki z mielonego mięsa i ryba w galarecie.

Tuż przed świętami, zazwyczaj na Świętą Łucję, w szwedzkich domach piecze się  smaczne pierniczki o różnych formach. Czasami cała rodzina buduje piernikowe domki, które stoją na honorowych miejscach aż do końca świąt.

W przedwigiljnej krzątaninie mieszkania wypełnia zapach gotowanej szynki i świątecznych słodkości: kulek z masy migdałowej w czekoladzie, suszonych śliwek w czekoladzie i postnej kaszki gotowanej na mleku a wymieszanej z cukrem i cynamonem.

Dzień przed Wigilią urządza się spotkania rodzinne na tak zwane “dopp i grytan” (“zanurzanie w kotle”), w której to rodzina i goście zanurzają kawałki ciemnego chleba w garnku wypełnionym kapiącą wieprzowiną, sosem i wołowiną. Ma to znaczenie symboliczne – jest to wołanie do umysłu, w środku dziękczynienia i obfitości, wszystkich tych, którzy są potrzebujący i głodni..

Wigilia Bożego Narodzenia jest punktem kulminacyjnym uroczystości. Zgodnie z tradycją, jest to dzień, w którym nie powinny być wykonywane żadne prace inne niż doglądanie żywego inwentarza. To jest dzień świątecznej uczty, która obejmuje smörgåsbord. Włączając kilka tradycyjnych potraw jak szynka, galareta z wieprzowych nóg, lutfisk (wędzony dorsz podawany w sosie) i ryż z owsianką. Na “szwedzkim stole” znajdziemy potrawy na gorąco i zimno. Obok tradycyjnych potraw jest kilka rodzajów śledzia: w curry, w musztardzie, occie, pomidorach. Są także rollmopsy. Nie powinno zabraknąć wędzonego łososia i galaretki cielęcej. Są małe kiełbaski (prinskorvar), köttbulary i pasztety. W zależności od regionu znajdziemy także różne rodzaje kapusty: czerwoną bądź białą podsmażaną.

Przekrój tych najbardziej specyficznych świątecznych potraw znajdziemy zwłaszcza w restauracjach organizujących kolacje bożonarodzeniowe, na które zapraszają swoich pracowników firmy. W ostatnich czasach modne stało się organizowanie takich spotkań w restauracjach specjalizujących się w kuchniach orientalnych, gdzie wszystko przypomina szwedzki julbord, a smakuje egzotycznie. Obowiązkowym daniem świątecznym w każdym szwedzkim domu jest Janssons frestelse czyli zapiekanka z ziemniakami i śledziem (ansjovis).

Wielu specjalistów od narodowych kuchni uważa jednak, że najbardziej tradycyjną skandynawską potrawą wigilijną jest przede wszystkim… ryż z migdałami i słodką śmietaną (Ris a’la Malta), a najpopularniejszym symbolem świąt – prosiak.

Podobnie jak i w Polsce część starych zwyczajów i świątecznych przysmaków została już w Szwecji zapomniana. Jak chociażby klenety, słodki wypiek, który pochodzi z południowej Szwecji z XV wieku.

Święta kończą się w Szwecji 13 stycznia. Kiedy tysiące lat temu królem Szwecji był Canute, zadecydował, że święta mają trwać 20 dni. W wielu państwach obchodzi się Boże Narodzenia przez 12 dni – w Szwecji dodano jeszcze jeden tydzień. Ale licząc od Świętej Łucji, to w zasadzie świąteczną atmosferę czuć tutaj przez dni 30…

STREFA.SE

Foto: Jenny Nystrom. God Jul. Public Domain

Lämna ett svar