PORTRETY: Generał ze Sztokholmu

W gorącym okresie lat 50-tych nie brakowało na emigracji w Szwecji ludzi, którzy aktywnie uczestniczyli w działalności społecznej. Jedną z takich postaci był generał Zdzisław Wincenty Przyjałkowski. Rozbudowująca swoje struktury Rada Uchodźstwa Polskiego w Szwecji, potrzebowała wówczas postaci silnej, obdarzonej autorytetem.

Jak wspominał Michał Lisiński podczas sympozjum “Polacy w Szwecji po II wojnie światowej” (Sztokholm 1992)

“znajdował się tu człowiek, który nadawał się idealnie na to stanowisko: były generał Zdzisław Przyjałkowski, którego udało się żonie sprowadzić do Szwecji, ale pod warunkiem, że sam będzie odpowiadał za swoje utrzymanie. W 1950 roku Szwedzi ustąpili, przyznali mu archiwalną pracę w Radzie Uchodźstwa Polskiego i generał objął tę funkcję. Sprawował ją następnie przez 18 lat z dużym poczuciem odpowiedzialności i autorytetem, którego nigdy nie nadużywał. Później został także przewodniczącym Rady”.

Kim był generał Przyjałkowski?

Urodził się 6 października 1892 roku w Magnuszewie koło Kozienic. Studiował na Politechnice we Lwowie, a w 1913 roku przeszedł kurs szkoły oficerskiej Związku Strzeleckiego, którego inicjatorem i komendantem był Józef Piłsudski. Znalazł się wśród 72 oficerów, którzy otrzymali zaszczytną odznakę ”Parasola” (symbol ukończenia szkoły oficerskiej) z rąk Piłsudskiego. W Drużynach Strzeleckich służył od sierpnia 1914 do lipca 1917 roku. W Legionach Polskich kolejno był dowódcą plutonu, adiutantem baonu, dowódcą kompanii 5 p.p. Internowany w Beniaminowie. We wrześniu 1918 roku brał udział w Obronie Lwowa. Od 1919 do 1921 roku pełni różne funkcje wojskowe aż po zastępcę dowódcy 21 p.p.. W latach 1921-1923 słuchacz Wyższej Szkoły Wojskowej. W latach 1923-27 m.in. szef Wydziału Operacyjnego ”Zachód” w Biurze Ścisłej Rady Wojennej. W latach 1927-28 dowódca 41 p.p. i jednocześnie komendant garnizonu Suwałki. 1928-31 szef Oddziału III Sztabu Generalnego; 1931-34 zastępca dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza; 1934-37 dowódca 1. Dywizji Piechoty; 1937-39 dowódca 15. Dywizji Piechoty. Stopień generała brygady otrzymał 19 marca 1939 roku. Po Kampanii Wrześniowej trafił do niewoli niemieckiej.

Do Szwecji przyjechał w sierpniu 1947 roku z Francji, gdzie przebywał po uwolnieniu z obozu jenieckiego w Niemczech. Aktywnie uczestniczył w życiu organizacji niepodległościowych. Był członkiem Stowarzyszenia Polskich Kombatantów i długoletnim prezesem Rady Uchodźstwa Polskiego w Szwecji (1955-69). Odznaczony Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, Orderem Polonia Resitituta 4 klasy, Krzyżem Walecznych (siedem razy) i Złotym Krzyżem Zasługi.

Był jedną z najbardziej szanowanych postaci polskiej emigracji w Szwecji. Michał Lisiński wspomina:

W 1968 roku generał zachorował nagle na zawał serca. Z początku oczekiwaliśmy poprawy, ale nie przyszła ona w tej formie, aby mógł ponownie przychodzić do lokalu przy Jungfrugatan. W lutem 1969 zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego Rady i zastępował go Marek Teleszewski. 12 kwietniu 1971 roku generał Przyjałkowski zmarł w Sztokholmie. Żegnany był na cemntarzu przez polskich uchodźców. Miał rozpocząć się nowy rozdział w historii Rady Uchodźstwa Polskiego w Szwecji.

(opr. NGP)

Lämna ett svar