PORTRETY: Apolonia Załuska Strömberg

Była jedną z najbardziej niezwykłych postaci polskiej emigracji w Szwecji – Apolonia Załuska Strömberg, jedyna na świecie specjalistka od języka staroislandzkiego.

Urodziła się 9 lutego 1906 roku w Grudziądzu. Była córką Waleriana Józefa Junosza-Załuskiego i Gertrudy z domu Mankowska. Dzieciństwo spędziła we Wschodnich Prusach i rodzinnym majątku Turówko. W roku 1924 zdała maturę w prywatnym gimnazjum Sabiny Tegazzo-Chmielewskiej w Warszawie. Sześć lat później otrzymała tytuł magistra filozofii w zakresie filologii polskiej na Uniwersytecie Poznańskim. W 1934 roku obroniła na Uniwersytecie Jagiellońskim doktorat pisząc pracę Poezja opisowa Delille’a. Okres przedwojenny spędziła w Szwecji pracując w latach 1936-1939 jako lektor języka polskiego na Uniwersytecie w Uppsali.

Jednocześnie prowadziła działalność literacką i dziennikarską. Była współpracowniczką kwartalnika „Jantar”, „Wiadomości Literackich” i „Kuriera Warszawskiego”. W tym czasie przetłumaczyła na język polski książki Curta Weibulla Drottning Christina och Monaldesco, Sally Salmineen Kartin (1938), Olle Hedberg Far jag be om räkning. Na zlecenie szwedzkiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych tłumaczyła także książkę informacyjną o Szwecji. Latem 1939 roku pojechała na wakacje do Polski, nie mogła już jednak stamtąd wrócić, i lata wojenne 1939-1946 spędziła w kraju. Mieszkała w ”Gau Danzing” i była pracownicą fizyczną działając jednocześnie w szeregach Armii Krajowej. W latach 1945-1946 była lektorem języka szwedzkiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, później na zlecenie Ministerstwa W.R. i O.P. wyjechała w 1946 roku do Szwecji, by prowadzić badania naukowe nad językami nordyckimi.

W latach 1948-1966 była lektorem języka polskiego na Uniwersytecie w Uppsali i Stockholms Högskola. W 1957 roku uzyskała licencjat filozofii na Uniwersytecie w Uppsali. W swojej pracy naukowej zajmowała się badaniami nad językiem staroislandzkim i kulturą nordycką. Była uważana za najwybitniejszą znawczynię języka staroislandziego na świecie. W jej dorobku książkowym znaj-dziemy wiele niezwykłych opracowań m.in.: ”Malwina” Księżna Izabella Czartoryska, a ”L’Imagination” Delille’a (Kraków 1935); Odzwierciedlenie problemów mickiewiczowskich w Szwecji (Leiden 1955), podręcznik Gramatyka języka staroislandzkiego (Uppsala 1976, w języku niemieckim – Hamburg 1982); prace translatorskie m.in. Józefa Kjellgrena Ludzie na moście (Warszawa 1954), Saga o Gunnlaugu Wężowym Języku (Ossolineum 1968), Saga Rodu z Laxdalu (Poznań 1973), Saga o Egilu (Poznań 1974), czy najbardziej znana ze wszystkich Edda Poetycka (Wrocław 1986). Była członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Språkvetenskapliga Sällskapet w Uppsali, Samfundet för Nordisk Forskning w Sztokholmie i Nordisk Slavistförbundet w Kopenhadze. W 1981 roku odznaczona została Krzyżem Rycerskim Islandzkiego Sokoła. Jeszcze w wieku 80 lat żyła aktywnie, a w Sztokholmie krążyły legendy o jej wyczynach narciarskich.

Zmarła w Sztokholmie po długiej chorobie 27 stycznia 2005 roku w wieku 99 lat.

opr. Nowa Gazeta Polska

Lämna ett svar