Ostatnia matura

8 czerwca 2019 roku minęło 65 lat od czasu, gdy 7-osobowa grupa polskich uczniów, po raz ostatni w Szwecji, zdawała egzamin maturalny w Polskim Gimnazjum. Historia Gimnazjum sięga jednak roku 1940. Szwecja, obok Szwajcarii, była jedynym krajem europejskim, w którym w latach wojny zorganizowano nauczanie w formie regularnej szkoły.

Jak pisał w swojej książce “Polacy w Szwecji w latach II wojny światowej” Andrzej Nils Uggla, decyzja założenia szkoły polskiej w Sztokholmie podjęta została na zebraniu Polskiego Komitetu Pomocy w Szwecji we wrześniu 1940 roku. W Sztokholmie przebywało wówczas 32 dzieci i młodzieży w wieku szkolnym i liczba ta stale wzrastała. Dla nowo przybyłych Polaków w wieku gimnazjalnym było rzeczą prawie niemożliwą wejście do wyższych klas szkół szwedzkich i uzyskanie dobrych wyników.

Szkoła rozpoczęła działalność w październiku 1940 roku w lokalu “Ogniska” w Sztokholmie. Najpierw kierownikiem szkoły został Zbigniew Folejewski, a pierwsze grono pedagogiczne składało się z 6 osób.

Po przybyciu do Szwecji tysięcy Polaków z niewoli w Niemczech – pisze Uggla – znowu powstał problem edukacji polskich dzieci i młodzieży. /…/ Nauczanie zorganizowała w krótkim czasie Polska Opieka Społeczna, otwierając kilkupoziomową szkołę w obozie w Öreryd.

Szkołę otworzono jesienią 1945 roku i zapisało się do niej 46 uczniów. Uruchomiono także gimnazjum ogólnokształcące dające prawo do tzw. małej matury. Dyrektorem szkoły został dr Andrzej Szczypiorski.  Janina Smejkalova (z domu Szyszkowska) należała do grona ostatnich maturzystów Polskiego Gimnazjum w Szwecji. Naukę rozpoczęła w 1951 roku. Podobnie jak pozostali: bracia Juliusz i Lech Pisarscy, Juliusz Rejmak, Zdzisław (?) Wiśniewski, Jan Janek i Wiktor Wiśniewski.

Egzamin maturalny odbywał się w Klaraskolan w Sztokholmie w obecności profesorów i szwedzkiej komisji egzaminacyjnej. Stronę szwedzką reprezentował m.in. Gunnar Gunnarsson, a polską Wiesław Patek.

Ostatnią dyrektorką Gimnazjum była Wanda Madlerowa, która jeszcze przed wojną pracowała jako dyrektorka gimnazjum w Białej Podlaskiej (1929-1939). Nauczycielami byli m.in. prof. Franciszek Olipra-Baworowski, Helena Kostułowska i Jadwiga Jaculewicz.

W czerwcu 1954 roku szkołę opuścili ostatni gimnazjaliści. Tym samym zamknięty został jeden z najbardziej niezwykłych etapów historii emigracji polskiej w Szwecji i niewątpliwie ważny dla dalszej egzystencji polskiego wychodźstwa. Duża część gimnazjalistów była później aktywnymi działaczami polskich organizacji.

Na razie dzieje polskiego szkolnictwa w Szwecji, doczekały się jedynie opracowania do okresu kończącego II wojnę światową. Warto, by znalazł się ktoś, kto napisze ciąg dalszy.

STREFA.SE

Na zdjęciu: Ostatnia matura. Na zdjęciu (górny rząd od lewej): Wiktor Wiśniewski, Lech Pisarski, Rüdehammar /nauczyciel matematyki/, Jadwiga Jaculewicz /polonistka/, Wiśniewski, Juliusz Pisarski; (rząd środkowy od lewej): dr Kjell Hage, Helena Kostułowska /nauczycielka historii/, Szwed /członek komisji egzaminacyjnej/, Wanda Madlerowa /dyrektor gimnazjum/, Gunnar Gunnarsson /członek komisji/, Wiesław Patek /członek komisji/, ks. Herman Burczyk; (w dolnym rzędzie od lewej): Jan Janek, Janina Smejkalowa i Julian Rejmak.

Lämna ett svar