PODRÓŻE PO POLSCE: Zamek Wleń

Zamek Wleński Gródek (niemiecka nazwa brzmi Lehnhaus) położony jest na Górze Zamkowej w przysiółku o podobnie brzmiącej nazwie Wleński Gródek, który stanowi część niewielkiej miejscowości Łupki, należącej do województwa dolnośląskiego.

Miejscowa ludność zamek nazwała od imienia Jadwigi (Hedwigsburg). Jednak tuż po II wojnie światowej funkcjonowały oficjalne nazwy: Lenno, Lenno-Zamek oraz Łupki-Zamek. Obecnie używa się nazwy Wleński Gródek.

Zamek powstał na miejscu istniejącego tu grodu drewniano-ziemnego, pobudowanego w 1108 roku. Do rangi kasztelanii został podniesiony przez Bolesława Krzywoustego. Wówczas to Kasztelania Wleń była wzmiankowana w bulli papieża Hadriana IV w 1155 roku jako castrum Valan.

Wzniesienie pierwszej murowanej budowli przypisuje się księciu Bolesławowi I Wysokiemu. Powstała ona w końcu XII stulecia i składała się z muru obwodowego oraz sześciokątnej wieży. Na początku wieku XIII na zamku przebywał książę Henryk I Brodaty. Na zamku również gościła jego małżonka Jadwiga (która została świętą i jest jednoczesną patronką Dolnego Śląska). Książę rozbudował zamek o mieszkalną wieżę i licząca 9 metrów kaplicę. Z czasem wieżę sześciokątną zastąpiono okrągłą mającą średnicę 12 metrów o grubości murów do 3 metrów. Wieża dotrwała do naszych czasów i jest dzisiaj atrakcją turystyczną.

W połowie XIII wieku zamek upodobał sobie znany z awanturniczego życia syn Henryka Pobożnego, a wnuk Henryka Brodatego, Bolesław II Rogatka. Właśnie w zamkowej wieży więził on w 1257 roku wrocławskiego biskupa Tomasza.

W połowie XIV wieku, za panowania księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego, nastąpiła kolejna rozbudowa zamku. Wzniesiony wówczas został tzw. zamek średni. Po śmierci Bolka wdowa po nim, księżna Agnieszka, przekazała w 1368 roku zamek w zastaw lenny rycerzom von Zedlitz. Stąd częsta nazwa zamku Lenno. W 1377 roku właścicielem zamku został Tymo von Kolditz. On to dokonał rozbudowy i umocnienia zamku, który tym sposobem nabył cech warowni. W 1428 roku, podczas powstania husyckiego, zamek był przez powstańców bezskutecznie oblegany.

W następnych latach właściciele zmieniali się często i nie dbali o budowlę. Od 1465 roku jego właścicielem był rozbójnik Hans von Zedlitz, który nie oszczędzał nawet mieszkańców Wlenia. W latach 1567-1574 następny właściciel zamku Sebastian Zedlitz przeprowadził przebudowę zamku. Prace nadzorował architekt Jerzy von Wahlich. Wzmocniono wówczas obronność warowni poprzez podwyższenie murów i wieży.

W czasie wojny trzydziestoletniej zamek był kilkakrotnie oblegany i zdobywany przez wojska szwedzkie i cesarskie. Wreszcie w 1646 roku został podpalony, przez co popadł całkowicie w ruinę. Po wojnie nowym właścicielem zamku został pułkownik króla Francji Ludwika XIII, Adam von Kaulhans. Jednak nie podjął on odbudowy zniszczonego zamku, lecz zbudował na stokach góry, na której stoi zamek, nowy pałac, w którym zamieszkiwał. W wieku XVIII zamek kupił hrabia Grünfeld, a po jego śmierci w 1804 roku przeszedł on na własność rodziny Haugowitz, w której rękach pozostawał do roku 1939.

W latach 1989-1994 prowadzono na zamku badania archeologiczne. Założeniem tych badań było dalsze poznanie rozwoju przestrzennego zamku. Z dobrze zachowanej baszty, przy pięknej pogodzie, można było podziwiać pasmo Karkonoszy. W 2005 roku w wyniku osypywania się kamieni z baszty zamkowej, zamek został zamknięty dla ruchu turystycznego. Po renowacji zamek jest ponownie udostępniony do zwiedzania.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Lämna ett svar