PODRÓŻE PO POLSCE: Kalisz. Najstarsze polskie miasto

Kalisz (z języka łacińskiego Calisia) to miasto na prawach powiatu, leżące w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej. Usytuowane jest nad rzeką Prosną u ujścia Swędrni. Od roku 1314 aż do 1793, Kalisz był stolicą województwa kaliskiego. W czasach Rzeczpospolitej Obojga Narodów mieściła się tutaj kasa szafarzy podatków dla Wielkopolski. Następnie miasto zostało stolicą departamentu w Księstwie Warszawskim.

Począwszy od neolitu istniał tu zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie, poprzez epokę brązu i wczesną epokę żelaza. Liczne odkrycia rzymskich importów, na przykład skarb z Zagórzyna, wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego. Osada Calisi wzmiankowana w 158 roku n.e. przez Klaudiusz Ptolemeusza prowadzi do stwierdzenia, że Kalisz jest najstarszym miastem Polski (Calisia – Poloniae civitatum vetustissima).

Pierwszy gród na tak zwanym Zawodziu, wzniesiono w latach około 850-860. W tym samym czasie, na północ od grodu, powstała otwarta osada targowa, na tak zwanym Starym Mieście. Zespół obu osad stał się jednym z ważniejszych politycznie i handlowo grodem kasztelańskim, gdzie krzyżowały się główne trakty miasta. Część archeologów uważa, że Kalisz pełnił rolę pierwszego ośrodka władzy w okresie plemiennym.

W okresie panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego, gród centralny na Zawodziu został otoczony 24 grodami położonymi w promieniu około 30 km od Zawodzia. Od X stulecia, Kalisz był jedną z głównych siedzib królestwa. Od XII stulecia był stolicą jednej z siedmiu prowincji utworzonych przez Bolesława I Chrobrego. W 1138 na mocy Ustawy Sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego, ziemia kaliska została włączona do dzielnicy senioralnej. W roku 1181 księstwo kaliskie objął Mieszko Stary. W roku 1193 w kolegiacie świętego Pawła, pochowany został kaliski książę Mieszko Młodszy, a w roku 1195 książę kujawski Bolesław Mieszkowic, zaś w 1202 roku, książę zwierzchni Polski Mieszko III Stary.

W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i założył nowy wraz z osadą. Miasto osiągnęło wówczas wysoką pozycję ekonomiczno- militarną, kiedy stało się główną rezydencją Bolesława Pobożnego i stolicą wschodniej Wielkopolski.

W czasie rozbicia dzielnicowego, Kalisz był stolicą osobnego księstwa. W czasach nowożytnych była to siedziba wojewody, ośrodek sukiennictwa i stolarstwa, w XIX wieku był to ośrodek okręgu przemysłowego. Tutaj prowadzono pierwsze w Polsce obserwacje astronomiczne przy użyciu sprowadzonej do Kalisza lunety. Wówczas także został wymyślony w Kaliszu, stosowany do dziś w większości lunet i teleskopów zwierciadlanych montaż paralaktyczny, ułatwiający śledzenie poruszających się po niebie obiektów. W 1818 roku, książę namiestnik Józef Zajączek, wydał postanowienie o funduszu pożyczkowym dla Kalisza rozpoczynając wielką przebudowę miasta: uregulowano wówczas warszawskie Przedmieście, usytuowano plac świętego Józefa, uregulowano Wrocławskie Przedmieście, a także aleję Józefiny, wzniesiono most Kamienny i pałac Weissów.

Każdy wycieczkowicz znajdzie tu coś, co zachwyci jego serce. W dużym mieście jest bogate zaplecze hotelarsko-gastronomiczne, które sprosta gustom najwybredniejszych.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Lämna ett svar