Profesor Ulla Ehrensvärd – wybitny szwedzki naukowiec i wielki przyjaciel Polski

Panią Profesor Ullę Ehrensvärd poznałam pracując nad polonikami w Szwecji. Nasze drogi zeszły się nieprzypadkowo. Pani Ehrensvärd przygotowywała do wydania katalog  map ziem polskich, podczas gdy ja poszukiwałam tekstów literackich w  wywiezionych do Szwecji zbiorach bibliotecznych. Spotykałyśmy się często przy różnych okazjach: na konferencjach, wystawach, wykładach. Pomimo podeszłego wieku Profesor Ulla Ehrensvärd uczestniczyła aktywnie w życiu naukowym, współpracowała z wieloma instututami badawczymi, utrzymywała liczne kontakty z naukowcami z zagranicy, także z uczonymi w Polsce.

Ulla Ehrensvärd urodziła się w 1927 roku w Sztokholmie. Tutaj też z studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Sztokholmskim. Pracę doktorską obroniła na temat Erika Lindberga, szwedzkiego grawera medali. Tytuł profesorski uzyskała w 1990 roku. Przez całe życie pracowała w szwedzkich bibliotekach i archiwach, także w Bibliotece Królewskiej (Kungliga biblioteket). Zainteresowania naukowe Pani Ehrensvärd historią szwedzkiej kartografii sprawiły, że w roku 1982 rozpoczęła pracę w Archiwum Wojskowym (Krigsarkivet) w Sztokholmie. Wkrótce stała się światowej sławy ekspertem w dziedzinie kartografii.

Twórczość naukowa Profesor Ulli Ehrensvärd jest prawdziwie imponująca nie tylko ze względu na objętość, ale przede wszystkim z uwagi na solidność opracowań i ich zróżnicowaną tematykę. Pani Ehrensvärd interesowała się numizmatyką, grafiką, historią sztuki, bibliotekoznawstwem oraz kartografią, która stała się jej pasją życiową. Zajmowała się badaniem i interpretowaniem dawnych map, które uważała za szczególny rodzaj dokumentu epoki: nauki, sztuki, historii. W Szwecji i za granicą wysoko cenione są Jej opracowania na temat skandynawskiej kartografii. Najwybitniejsze dzieło Prof. Ulli Ehrensvärd Nordiska kartans historia. Från myter till verklighet  (Historia mapy skandynawskiej. Od mitów do rzeczywistości) zostało przełożone na wiele języków. Współpracując z naukowcami w Finlandii opublikowała tom Kartor. Fem seklers svensk kartografi  (Mapy. Pięć wieków szwedzkiej kartografii), który wzbudził ogromne zainteresowanie w świecie kartografów. Jej książka Mare Balticum. 2000 år av Östersjöns historia (Mare Balticum. 2000 lat historii Morza Bałtyckiego) na stałe wpisała się w dzieje Bałtyku.

Prace naukowe Pani Profesor dotyczyły również Polski. Obszerna książka Cartographica Poloniae 1570 – 1930 jest katalogiem źródeł rękopiśmiennych, jakie dotyczą historii i geografii ziem polskich i jakie znajdują się obecnie w zbiorach szwedzkich bibliotek i archiwów. Katalog, który ukazał się w Polsce w 2008 roku w wersji dwujęzycznej, polsko-angielskiej, zawiera 1600 pozycji opatrzonych krótkimi komentarzami. Są w nim zdjęcia rysunków i map z okresu czterech stuleci, i co istotne, niektóre z nich po raz pierwszy znalazły się tutaj w druku. Zasięg geograficzny katalogu obejmuje Polskę w jej współczesnych granicach, a także południową Litwę i Łotwę oraz obszary Rosji, Ukrainy i Białorusi, które kiedyś znajdowały się pod panowaniem Rzeczypospolitej. Czytelnik może w tej pięknie wydanej książce znaleźć dawne plany miast, bitew, obiektów architektonicznych, fortec wojskowych oraz ilustracje i rysunki ukształtowania topograficznego ziem polskich.

Pani Prof. Ulla Ehrensvärd była prawdziwym przyjacielem Polski. Interesowała się współpracą polsko-szwedzką i chętnie udzielala konsultacji polskim naukowcom, którzy w szwedzkich archiwach, muzeach i bibliotekach studiowali materiały dotyczące historii i geografii Polski. Za swój wkład w promowanie wspólnych, polsko-szwedzkich prac badawczych oraz za książkę  Cartographica Poloniae 1570 – 1930 odznaczona została przez Ministra kultury i dziedzictwa narodowego odznaką honorową Zasłużony dla kultury polskiej.

Jako ekspert i wielki autorytet w dziedzinie kartografii Pani Prof. Ulla Ehrensvärd przez wiele lat była szwedzką reprezentantką w Międzynarodowym Związku Kartografów (International Cartographic Association). Jej prace wielokrotnie były nagradzane tak w kraju, jak i za granicą. W roku 2003 wydano w Sztokholmie książkę Accurata descriptio: studier i kartografi, numismatik, orientalistik och biblioteksväsen (Accurata descriptio: studia z kartografii, numizmatyki, orientalistyki i bibliotekoznawstwa) poświęconą Profesor Ehrensvärd w dowód uznania dla pracy naukowej. W roku 2014 jako jedyny szwedzki naukowiec Pani Ulla Ehrensvärd otrzymała od Międzynarodowego Stowarzyszenia Kolekcjonerów Map (The International Map Collectors Society) w Londynie prestiżową nagrodę im. Helen Wallis Award.

Profesor Ulla Ehrensvärd całe swoje życie poświęciła pracy naukowej. Zmarła w 2015 roku w wieku 88 lat.

Ewa Teodorowicz-Hellman

Lämna ett svar