PODRÓŻE PO POLSCE: Zamek Świny. Warownia na Pogórzu Kaczawskim

Zamek Świny (niemiecka nazwa brzmi Schweinhausburg), był pierwotnie drewnianą budowlą niewielkiego grodu o tej samej nazwie. Z biegiem czasu przerodziła się ta warownia w zamek obronny, a od początków XVII wieku w zamek mieszkalny. Zamek ,usytuowany jest na Śląsku we wsi Świny w Sudetach koło Bolkowa.

Zamek wzniesiony został z brunatno-czerwonego zlepieńca na wzgórzu zbudowanym z porfiru kwarcowego i tufu porfirowego. Wymieniono go raz pierwszy w kronice Kosmasa w 1108 roku, pod nazwą Zvini in Polonia. Potem w dokumencie wydanym przez papieża Hadriana IV, a był on tam wzmiankowany jako gród kasztelański Zpini. Jest on najstarszym prywatnym zamkiem na terenie obecnej Polski.

Według istniejących dokumentów, pochodzących XIII stulecia, właścicielami zamku byli w 1230 roku członkowie rodu Tader, w 1242 roku zamek przeszedł w ręce rodziny Jaksa, a w 1248 roku jego jedynym właścicielem był Piotr ze Świn. W latach 70. XIII wieku, decyzją Bolka I Surowego, Zamek Świny utracił status kasztelanii na rzecz nowocześniejszego zamku w Bolkowie. Zamek Świny został przekazany rycerskiemu rodowi Świnków (niemieckie nazwisko von Schweinichen), który zasiedlał go aż do XVIII stulecia. W 1323 roku, właścicielem zamku był Henricus de Swyn. Na miejsce drewnianych umocnień w połowie XIV wieku de Swyn, wystawił z łamanego kamienia czterokondygnacyjną wieżę mieszkalno-obronną o bardzo masywnych – bo aż 2,5-metrowych – murach wraz z murem obwodowym. Wspomniana wieża posiadała wymiary 12×18 metrów, a dodatkowo była podpiwniczona i przykryta dwuspadowym dachem. Do dziś zachował się w jej ścianie gotycki portal wejściowy.

Od północnego zachodu dobudowano prostokątny pałac i, zaistniały w ten sposób kompleks, otoczono obwarowaniami przystosowanymi do użycia ciężkiej broni palnej. Kompleks ten stanowiły nawy ciężkiego muru, basteje, a także mały bastion. Wjazdu do zamku chronił most zwodzony. Ufortyfikowany także został teren podzamcza, gdzie znajdują się resztki trójkątnego bastionu ziemnego.

W 1702 roku po Jerzym Erneście von Schweiniche zamek przejął jego zięć Sebastian Henryk von Schweinitz. W 1762 roku Świny zostały złupione przez rosyjskie wojska podczas wojny siedmioletniej. W wyniku dewastacji von Schweinitzowie oddali zamek na licytację w 1769 roku. Nabył go pruski minister stanu Jan Henryk hrabia von Churschwandt. Zamek jednak pozostał niezamieszkały i sukcesywnie niszczał. Wdowa po ministrze przekazała Świny swej córce z drugiego małżeństwa, Teresie von Schlabrendorff, po której zamek odziedziczyli jej potomkowie, austriaccy hrabiowie Hoyos von Sprinzenstein, którzy pozostali jego właścicielami aż do 1941 roku. Wehrmacht urządził w zamku magazyn części do samolotów.

W 1959 roku, podczas prowadzonych na tym terenie prac archeologicznych, ustalono, że oprócz grodu do połowy XIII wieku znajdowała się tutaj osada wczesnośredniowieczna. 5 lipca 2008 roku uroczyście świętowano 900-lecie istnienia zamku Świny z udziałem ludności oraz władz gminy i miasta Bolków. Wystawiono tu także pamiątkowy pomnik nieopodal ruin zamku.

Zamek Świny jest jednym z najstarszych zamków na Szlaku Zamków Piastowskich. Według legendy miałby on być połączony z wolną osadą podziemnym przejściem ze znajdującym się kilka kilometrów dalej. Przejście to miało być tak zwanym szlakiem gospodarczym, w razie wojny, tędy mogło być dostarczane pożywienie i amunicja obrońcom tej warowni.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

Foto: Wikipedia

 

Lämna ett svar