W Szwecji o Szukalskim

Był jednym z najbardziej fascynujących artystów XX wieku – pisze w eseju poświęconym Stanisławowi Szukalskiemu Joakim Andersen na portalu MOTPOL.NU – Jego dzieło w dużej mierze popadło w zapomnienie, ale wśród jego wielbicieli znajduje się Leonardo DiCaprio, Ben Hecht, zespół Tool i pseudo-sektowy Church of the SubGenius. Można jednak odnieść wrażenie, że jego postać powoli, ale stale, zdobywa rosnący status kultu. 

Wszystko za sprawą fimu dokumentalnego, który niedawno pojawił się na Netflix’ie. „Walka: Życie i zaginiona twórczość Stanisława Szukalskiego” to fascynujący i smutny zarazem portret wyjątkowego Polaka wyprodukowany m.in. przez Leonardo DiCaprio. Z polsko-amerykańskim rzeźbiarzem przyjaźnił się George DiCaprio, pisarz, wydawca i artysta, ojciec słynnego Leonardo. Znał on polskiego artystę jako ”przyszywanego dziadka”, od dziecka znał także jego prace. Na Internecie odnaleźć można zdjęcie, datowane na 1980 rok z wizyta państwa DiCaprio w domu Szukalskiego.

Film odkrywa przed nami artystę, który inspirował wielu twórców w Stanach Zjednoczonych, a w Polsce pozostał stosunkowo nieznany. Szukalski (1893-1987) wzbudzał wiele kontrowersje swoją pracą i wypowiedziami. Oskarżał przedwojenne instytucje kulturalne o pasywność i wzorowanie się na zachodnich modach, wyszydzał krytyków, profesorów i marszandów. Domagał się powstania sztuki narodowej; swoje teorie wykładał w ramach działalności Szczepu Rogate Serce o tendencjach nacjonalistycznych

Choć Szukalski jest jedną z najbarwniejszych postaci polskiego życia kulturalnego okresu międzywojnia, za artystyczną ojczyznę uznać mógł raczej Stany Zjednoczone – pisał Piotr Jagielski w Onetcie. – Do Ameryki przyjechał jako chłopiec, w 1903 roku; jego ojciec sprowadził rodzinę z Polski do Chicago, gdzie zdecydował się szukać szczęścia. W opiewanym Nowym Świecie, w jednym z jego największych miast Szukalski chodził na zajęcia Art Institute of Chicago. Jego talent zwrócił uwagę tamtejszych wykładowców. Za namową jednego z nich – Antoniego Popiela – ojciec Szukalskiego wysyła syna na dalsze studia do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, z której szybko nieomal wyleciał. Przed wydaleniem Szukalskiego z uczelni za buntowniczą postawę uratowało wstawiennictwo Jacka Malczewskiego.

DiCaprio opowiadając w swoim filmie o sztuce Szukalskiego zaznacza, że jego dzieła silnie wpłynęły na jego poczucie estetyki. W 2000 roku współorganizował wystawę prac Szukalskiego. Jest także jednym z autorów przedmowy do albumu ”Struggle: The Art of Szukalski”. Starania DiCaprio przypomniały światu o rzeźbiarzu, który zmarł w 1986 roku, do końca życia zmagając się z problemami finansowymi, nie doczekawszy uznania.

opr. STREFA:SE

Lämna ett svar